Sigmar Polke: Ο αλχημιστής του μεταμοντέρνου
Καθοριστικά ήταν τα φοιτητικά και νεανικά του χρόνια στο Düsseldorf, όπου ήρθε σε επαφή με την έντονη και πρωτοποριακή σκηνή της Γερμανίας που προανήγγειλε την έκρηξη της μεταμοντέρνας περιόδου. Εκεί γνώρισε και τον Joseph Beuys, καθηγητή στη σχολή του. Στον ατέρμονο πειραματισμό του Polke μπορεί κάποιος να παρατηρήσει τις επιρροές που δέχτηκε από τον δάσκαλό του, τον τρόπο που αντικατοπτρίζεται η προσωπική και κοινωνική αναζήτηση στην καλλιτεχνική παραγωγή του Beuys.
Ο άνθρωπος κατέχει σχεδόν πάντα πρωταρχική θέση στα έργα του, ως μία παρουσία που περιγράφεται παραστατικά ή μέσω της προβολής αντικείμενων που αναδεικνύουν την ύπαρξή του και εστιάζουν τόσο στην ατομική ύπαρξη όσο και στο περιβάλλον της τότε δυτικής καπιταλιστικής κοινωνίας. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της ενασχόλησης με την κοινωνία αποτελούν τα πρώτα εικαστικά του έργα τη δεκαετία του ‘60 στο πλαίσιο του Καπιταλιστικού Ρεαλισμού, ενός κινήματος που ο Polke συνδιαμόρφωσε με τον Gerhard Richter το οποίο εστίαζε στην άκρατη επικράτηση του αμερικανικού τρόπου ζωής και της παγκόσμιας κυριαρχίας της Pop Art εκείνη την εποχή. Σαν δυναμική, εκφράστηκε με μέσα όπως η Performance και η εννοιολογική τέχνη, χαρακτηριστικές για την αμεσότητά τους στην επιρροή και την κριτική τους πάνω στα παραπάνω ζητήματα.
Πολλοί χαρακτήρισαν τον Polke ως έναν σύγχρονο αλχημιστή, καθώς έκανε μία βαθιά έρευνα όσον αφορά την αλληλεπίδραση διάφορων υλικών και χημικών στη ζωγραφική, ώστε να δημιουργεί ένα αποτέλεσμα πρωτόγνωρο, πολύπλευρο και ρηξικέλευθο, ωθώντας πάντα τα όρια της τέχνης σε νέες πρακτικές και ιδέες.
Η πρακτική της αλχημείας, όμως, στην καλλιτεχνική του δράση παρουσιάζει πολλές ακόμη ενδιαφέρουσες πτυχές, καθώς αποτελεί καθοριστικό στοιχείο της ευρωπαϊκής παράδοσης και ιδιαιτέρως του γερμανικού Μεσαίωνα, όταν και άνθισαν αυτές οι πρακτικές και δοξασίες. Ουσιαστικά, πρόκειται για ένα κράμα φιλοσοφίας, επιστήμης και μεταφυσικής που ερευνούσε τη «μαγεία», έχοντας όμως ως γνώμονα και κινητήριο δύναμη όχι κάτι αόριστα μεταφυσικό, άλλα τη μελέτη, το πείραμα και τη σκέψη. Σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσε τον προάγγελο της άνθισης των επιστημών μετά την Αναγέννηση και προετοίμασε το τοπίο για τις σύγχρονες προσεγγίσεις της χημείας, της βιολογίας και της φυσικής.
Ο Polke, στον κόσμο της αλχημείας, βρήκε γόνιμο έδαφος για να εμβαθύνει στις πρακτικές του και να αφομοιώσει στο έργο του το πνεύμα αυτού του μυστήριου και γοητευτικού κλάδου. Πρόκειται για έργα που προβάλλουν εγγενώς ζητήματα όπως η μετουσίωση, η αθανασία, η γνώση και η πνευματικότητα, θέματα που ο καλλιτέχνης εκμεταλλεύτηκε και εισήγαγε στην μεταμοντέρνα πρακτική, γεφυρώνοντας τη γερμανική παράδοση με τη σύγχρονη γερμανική καλλιτεχνική παραγωγή.
Τα έργα του καλλιτέχνη, όπου πειραματίστηκε με την τέχνη της ζωγραφικής, της φωτογραφίας και του κολλάζ, διατηρούν τον λεπτά ειρωνικό χαρακτήρα τους και ανήκουν στην πιο σημαντική καλλιτεχνική του περίοδο που διήρκησε για αρκετές δεκαετίες. Έργα βαθύτατα εννοιολογικά και εγκεφαλικά, και με τρομερό επίπεδο τεχνικής που ανέδειξαν τον Polke σε έναν εικαστικό που αποτελεί ουσιαστική έμπνευση και αναφορά για καλλιτέχνες μέχρι την εποχή μας.
Η σχεδιαστική αρτιότητα που παρουσιάζουν οι συνθέσεις του είναι πραγματικά αξιοσημείωτη, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς τον σημαντικό βαθμό του τυχαίου αποτελέσματος που προέκυπτε από τις αλληλεπιδράσεις των υλικών που χρησιμοποιούσε. Ουσιαστικά πέτυχε σχεδόν απόλυτη κυριαρχία επί του τυχαίου γεγονότος στην εικαστική παραγωγή, με έργα που, παρά την οπτική και θεματική τους ένταση, διατηρούν μία ανάλαφρη και ρεαλιστική αίσθηση, σαν μία υπαρκτή, εναλλακτική πραγματικότητα.
Ο θάνατός του το 2010 άφησε πίσω του έναν τεράστιο αριθμό έργων που χαρτογραφούν τον άνθρωπο και τη σχέση του με την κοινωνία, το παρελθόν και την πολιτική. Ένα συνολικό έργο που για την αποκρυπτογράφησή του βασικό ρόλο παίζει η νοητική συμμετοχή του θεατή ώστε να δημιουργηθεί ένας γόνιμος διάλογος με αυτόν.
