Βιβλιοθήκη

Ένας πολυάσχολος μεγαλοβιομήχανος που προσπαθεί να βρει ισορροπίες σε οικογενειακή και επιχειρηματική ζωή · ένα άτομο με αναπηρίες που υφίσταται μια διαρκή βία στην καθημερινότητά του αλλά παραμένει αξιοπρεπές · μια νεαρή κόρη που προσπαθεί να ανακαλύψει τον εαυτό της επαγγελματικά, πολιτικά και ερωτικά και το καταφέρνει σε κάποιο μέρος της ορεινής Μακεδονίας · ένας ιστορικός που βρίσκεται απομαγεμένος από τη ζωή του αλλά επιδιώκει σταθερά (και τα καταφέρνει) να ασχοληθεί με την έρευνα του εθνικού παρελθόντος · τύποι που βιώνουν στο πετσί τους την κοινωνικοοικονομική καθίζηση της κρίσης και ωθούνται είτε στο περιθώριο είτε στην προσωπική κατάρρευση · και στο παρασκήνιο όλων αυτών μια σειρά από άλλα πρόσωπα με τις δικές τους περίπλοκες ζωές και τους ψυχισμούς τους. Αυτές είναι οι βασικές ιστορίες που περιπλέκονται και συνδέονται καταλυτικά και τραγικά στο μυθιστόρημα του Κωνσταντίνου Τζαμιώτη «Θα πέσει η νύχτα», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, με σκοπό την αφήγηση μιας σύγχρονης οικογενειακής σάγκας με απολήξεις αρχαίας τραγωδίας — υπό την έννοια της “περιπέτειας”, δηλαδή της εναλλαγής της τύχης, αλλά και του τέλους που φέρνει αντιμέτωπο τον άνθρωπο με τη σκοτεινή του “μοίρα”..

Στο μυθιστόρημά του, ο Τζαμιώτης επιδιώκει κάτι φιλόδοξο. Επιλέγοντας κάθε φορά την οπτική ενός διαφορετικού προσώπου και χρησιμοποιώντας υλικά διαφορετικών λογοτεχνικών ειδών (π.χ. αισθηματικό ή αστυνομικό μυθιστόρημα), επιζητεί να συνθέσει ένα παζλ ανθρώπινων εμπειριών, ένα παζλ φτιαγμένο με πάρα πολλά μικρότερα κομμάτια με πολλές λεπτομέρειες, τα οποία εν τέλει στο τέλος συνδέονται μεταξύ τους για να υπογραμμισθεί τοιουτοτρόπως η συνθετότητα, το απρόσμενο, και η τραγικότητα της ανθρώπινης ζωής. Στα πλαίσια αυτής της σύνθεσης, επιχειρώντας να καταγράψει πολλαπλές όψεις της ανθρώπινης εμπειρίας, ο Τζαμιώτης ασχολείται με ποικίλες μορφές του βίου στην Ελλάδα (και κυρίως των πολλαπλών επιπέδων της ελληνικής κρίσης): οικολογική απειλή και διαφθορά, υπόκοσμος και ανθρώπινη εκμετάλλευση, ερωτισμός και συναισθηματικές σχέσεις, οικονομική παρακμή και περιθωριοποίηση, θεσμικές αδυναμίες και αβλεψίες, ιστορικές πληγές και τραύματα του παρελθόντος. Και στο κέντρο όλων αυτών των θεματικών, ωσάν να πρόκειται για την κεντρική θεματική του μυθιστορήματος και το σημείο όπου συναντώνται και συμπλέκονται οι διαφορετικές θεματικές, τα διαφορετικά τραύματα και οι προβληματισμοί του έργου, βρίσκεται το ζήτημα της οικογένειας: τι σημαίνει να φτιάχνεις και να διατηρείς οικογενειακούς δεσμούς; τι είδους μπορούν να γίνουν αυτοί οι δεσμοί (υγιείς, μαραμένοι, νοσηροί); πώς διαχειρίζεται κανείς την οικογένεια, την ταυτότητα της οικογένειας, το παρελθόν και το μέλλον της; πώς στέκεται μια οικογένεια στο κατώφλι των μεταμορφώσεων που υφίστανται στον κόσμο γύρω της;

Αναμφίβολα το μυθιστόρημα είναι αρκετά φιλόδοξο και κατορθώνει σε μεγάλο βαθμό να καταγράψει με λεπτομέρεια διαφορετικές πλευρές της ελληνικής ζωής και των παθογενειών της. Και ιδιαίτερα προς το τέλος του, όταν αρχίζουν να συνδέονται τελικά οι διαφορετικές αφηγήσεις, αποκτά ένα ιδιαίτερο, ζωηρό, δραματικό ενδιαφέρον που καθιστά επείγοντες ορισμένους προβληματισμούς ως προς τις προκλήσεις της ανθρώπινης ζωής και ύπαρξης. Υπάρχουν βέβαια και κάποιες -πάντα κατά τη γνώμη μου- αστοχίες: αργός ρυθμός, ευκολίες στη γραφή (για παράδειγμα στην κατάχρηση τρόπων κάποιων λογοτεχνικών ειδών όπως το αισθηματικό μυθιστόρημα), χαμένες ευκαιρίες να εμβαθύνει στις εμπειρίες, τα κίνητρα και το υπόβαθρο κάποιων χαρακτήρων, “καθαγιασμός” ορισμένων μορφών… Ωστόσο, αυτό δεν αναιρεί τα θετικά στοιχεία. Και για όποιον ενδιαφέρεται για ένα ελληνικό μυθιστόρημα που ασχολείται διεξοδικά και παρουσιάζει σε βάθος τις μικροϊστορίες των προσώπων του και των κοινωνικών υποβάθρων τους, το Θα πέσει η νύχτα είναι μια αξιοσημείωτη πρόταση.