Ο Saramago και το «Χρονικό» του
Δαμιανός Τζούπης
Σε έναν κόσμο πολυ-πολικό, χωρίς τις «σταθερές» δομές του παλιού, γνωστού δίπολου «δυτικός κόσμος/Σοβιετικά κράτη» -οι οποίες παρείχαν και μια «σιγουριά» για τα πολιτικά διακυβεύματα,– σε έναν κόσμο που οι ίδιες οι έννοιες τόσο του δημοσίου συμφέροντος όσο και της αλήθειας έχουν θολώσει, ποια είναι η θέση και η ηθική τοποθέτηση ενός κατασκόπου; Και ποιο είναι το τίμημα; Αυτό είναι το ερώτημα που θέτει ο Olen Steinhauer στο μυθιστόρημα «Ο τουρίστας», το οποίο έχει ως στόχο του και να διαπραγματευτεί το είδος του κατασκοπευτικού μυθιστορήματος.
Με το σύντομο τρόπο της νοβελιστικής γραφής, ο Δημήτρης Τανούδης φωτογραφίζει και σχολιάζει έναν υποθετικό μετα-αποκαλυπτικό κόσμο, εκεί όπου οι άνθρωποι που επέζησαν από κάποιο ακατανόμαστο Συμβάν έχουν οργανωθεί σε μια αυστηρής δομής κοινωνία και αγωνίζονται να χτίσουν το δικό τους, σπουδαίο πολιτισμό. Το κείμενο περιστρέφεται γύρω από αυτή την καινούργια κοινωνία, ενώ ταυτόχρονα ασχολείται και με την ενστικτώδη παρόρμηση του ανθρώπου να ψάξει και να σχετιστεί –με διάφορους τρόπους και για διάφορους σκοπούς– με το Άλλον, με αυτόν που κινείται εκτός των δεδομένων κοινωνικών δομών, με αυτόν που παραμένει Ξένος και Εξωτικός.
Το φανταστικό, οι συνωμοσίες και η ηδονή της αφήγησης: Οι τυφλοί, του Ν. Μάντη.
Δυο αδελφοί στον πόλεμο, όπου όλα τα αίματα είναι μαύρα
Επιστροφή σε εκδόσεις του παρελθόντος με το μυθιστόρημα του Ιταλού Antonio Tabucchi για την φασιστική Πορτογαλία του πρώτου μισού του 20ου αιώνα. Το σύντομο μυθιστόρημα «Έτσι ισχυρίζεται ο Περέιρα» «πιέζει» επί τον τύπον των ήλων της φασιστικής πληγής που ανοίγει στις κοινωνίες, επιμένοντας στο κρίσιμο ερώτημα περί της ατομικής ευθύνης και του ηθικού καθήκοντος.
Επιστρέφω στο πρόσφατο παρελθόν, σ’ ένα βιβλίο ιδιαίτερο, γεμάτο ζωντάνια αλλά και στοχαστική πρόθεση, ένα βιβλίο που αποπειράται να θίξει με ένα ιδιαίτερο ύφος ζητήματα υπαρξιακά, ζητήματα για τη ζωή και το πέρασμα μας από τον κόσμο, ζητήματα για την αξία που δίνουμε στη ζωή μας και τα αποτελέσματά της. Επιστρέφω σε ένα βιβλίο της Μαργαρίτας Καραπάνου, τον «δύσκολο» «Υπνοβάτη» (από τις εκδόσεις Καστανιώτη).
Το μυθιστόρημα του/της Marieke Lucas Rijneveld είναι ένα σκοτεινό έργο για τη διαχείριση του πένθους και τη σκληρότητα της ζωής. Πρόκειται για ένα λογοτεχνικό ντεμπούτο που προκάλεσε έκπληξη εξ αρχής και κατάφερε να κερδίσει το International Booker Price καθιστώντας το/τη συγγραφέα του εξαιρετικά δημοφιλή όχι μόνο στην Ολλανδία (τη χώρα καταγωγής του/της) αλλά και σε όλο τον κόσμο. Και αν κάτι καταφέρνει στην εντέλεια το «Δυσφορεί η νύχτα», είναι να αποδώσει με λεπτομέρεια και δύναμη εκείνο το σκοτεινό υπόστρωμα που δηλητηριάζει την καθημερινότητα των πληγωμένων και παγιδευμένων ανθρώπων.
Με μια από τις πιο συγκινητικές και ποιητικές νέες φωνές της Αμερικανικής λογοτεχνίας, ο Ocean Vuong συνθέτει ένα βαθιά συναισθηματικό έργο που μιλά κατευθείαν στις ευαισθησίες της σύγχρονης Αμερικής. Με έντονο το αυτοβιογραφικό στοιχείο και με προσωπική εμπλοκή και χρωματισμό στην αφήγηση, ο Vuong παραδίδει ένα έργο που μιλά καίρια για το ρατσισμό, για το δράμα των μεταναστών, για το βαρύ πολεμικό παρελθόν που αφήνει ανεπούλωτα τραύματα, για τους οικογενειακούς δεσμούς αλλά και για τη σεξουαλικότητα και τις ταυτότητες φύλου στο σύγχρονο κόσμο. Και ταυτόχρονα στέλνει ένα μήνυμα για την αξία και τη σημασία της ανθρώπινης ζωής.