Άλλαι Τέχναι

Η Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón γεννήθηκε στις 6 Ιουλίου του 1907 στο μικρό χωριό Coyoacán, λίγο πιο έξω από την πόλη του Μεξικού. Μεγάλωσε στο γνωστό ως Casa Azul (Μπλε σπίτι), όπου και πέθανε το 1954 σε ηλικία 47 ετών. Ο χώρος αυτός λειτουργεί σήμερα ως μουσείο και φιλοξενεί πολλούς πίνακες και προσωπικά αντικείμενα της καλλιτέχνιδας.

Ήδη από μικρή ηλικία η Frida Kahlo έλαβε καλλιτεχνικά ερεθίσματα από τον πατέρα της, που ήταν επαγγελματίας φωτογράφος. Μεγάλωσε σε ένα ριζοσπαστικό και βαθιά πολιτικοποιημένο περιβάλλον, στα χρόνια της μεξικανικής επανάστασης, όταν οι αντάρτες αγωνίζονταν να ανατρέψουν μια δικτατορία τριάντα χρόνων. Η στρατευμένη τέχνη αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καλλιτεχνικής της παραγωγής. Αν και γεννήθηκε το 1907, η ίδια υποστήριζε πως γεννήθηκε το 1910 ώστε το όνομα της να ταυτιστεί με την μεξικανική επανάσταση. 

Το 1922 εγγράφηκε στην Escola Preparatoria, ένα από τα κορυφαία σχολεία του Μεξικού. Ήταν ένα από τα μόλις τριάντα πέντε κορίτσια που φοιτούσαν εκεί, μεταξύ των δύο χιλιάδων αγοριών. Κατά τη διάρκεια των μαθητικών της χρόνων, παρακολούθησε ένοπλους αγώνες στους δρόμους της πόλης του Μεξικού και αργότερα συμμετείχε σε αντιφασιστικά κινήματα. Το 1927 προσχώρησε στο Κομμουνιστικό Κόμμα του Μεξικού και από το 1936 μέχρι το 1940 βρισκόταν σε στενή επαφή με τον αυτοεξόριστο μπολσεβίκο Leon Trotsky.

Από πολύ νωρίς, η Frida Kahlo βίωσε τραυματικές ψυχοσωματικές εμπειρίες. Σε ηλικία μόλις έξι ετών προσβλήθηκε από πολιομυελίτιδα. Η ασθένεια άφησε το δεξί της πόδι λεπτότερο από το αριστερό, αναγκάζοντάς την να παραμείνει για ένα χρονικό διάστημα στο σπίτι.

Το τραγικό συμβάν που όμως έμελλε να σημαδέψει ανεπανόρθωτα τη σωματική και ψυχική ακεραιότητα της ζωγράφου συνέβη στα εφηβικά της χρόνια. Στις 17 Σεπτεμβρίου του 1925 η Frida Kahlo έπεσε θύμα τροχαίου ατυχήματος το οποίο κόστισε τη ζωή αρκετών ανθρώπων. Το λεωφορείο στο οποίο επέβαινε συγκρούστηκε με ένα τραμ. Έκτοτε, η Kahlo υποβλήθηκε σε περισσότερα από τριάντα επώδυνα χειρουργεία. Αν και ανέκαμψε από τα τραύματά της και τελικά ξαναπερπάτησε, μαστιζόταν εφ' όρου ζωής από υποτροπές ακραίου πόνου. Οι μνήμες και τα συναισθήματα από το τροχαίο και τις επακόλουθες επεμβάσεις καταγράφονται διαρκώς στο έργο της με έναν προφανή αλλά ταυτόχρονα συμβολικό και αινιγματικό εικαστικό λεξιλόγιο.

Η Frida Kahlo ήταν αυτοδίδακτη ζωγράφος. Μετά το ατύχημα βρισκόταν καθηλωμένη στο κρεβάτι της για τουλάχιστον τρεις μήνες και άρχισε να ασχολείται με τη ζωγραφική, όταν της έφερε ένα μικρό καβαλέτο η μητέρα της. Πάνω από το κρεβάτι είχε έναν καθρέφτη για να βλέπει και να παρατηρεί τον εαυτό της και τότε ξεκίνησε τις πρώτες απόπειρες αυτοπροσωπογραφιών. 

Η Μεξικανή ζωγράφος υιοθέτησε ένα καθαρά προσωπικό ύφος στη τέχνη της που δεν επιδέχεται ετικέτες, με διακριτές επιρροές από την ναΐφ και πριμιτιβιστική κουλτούρα της πατρίδας της. H χρωματική παλέτα της ζωγράφου περιλαμβάνει έντονες και καθαρές χρωματικές ποιότητες συνδυάζοντας τη ρεαλιστική απεικόνιση με συμβολικές προεκτάσεις.

Η ζωγραφική γίνεται το καταφύγιο της καλλιτέχνιδας και ο καμβάς το ημερολόγιό της. Σε αυτόν θα καταγράψει όλα τα γεγονότα που τη στιγμάτισαν: τον βάναυσο πόνο, τη θλίψη, τον έρωτα, τις επιθυμίες και τις αγωνίες της. Η τέχνη γίνεται η ουσιαστική θεραπευτική και λυτρωτική της διέξοδο από την κατάθλιψη.

Οι πίνακες της Frida Kahlo εκφράζουν συλλογικά την εξερεύνηση της ταυτότητας αναφερόμενοι στο φύλο, στην εθνικότητα, στην τάξη, στην πολιτική, φυσική και διαλεκτική εμπειρία της καλλιτέχνιδας με το σώμα της.

Στις άσχημες αναμνήσεις της ζωής της, η Μεξικανή ζωγράφος εντάσσει και τον γάμο της με τον ομότεχνό της Μεξικανό Diego Rivera.

Οι δύο καλλιτέχνες παντρεύτηκαν το 1929, χώρισαν το 1939 και ξαναπαντρεύτηκαν το 1940. Η έκβαση στη ταραχώδη σχέση τους ήταν εξίσου επίπονη για τη ζωγράφο. Διατηρούσαν και οι δύο παράλληλες σχέσεις, ενώ η Kahlo δεν δίστασε ποτέ να φανερώσει την αμφισεξουαλική της ταυτότητα, αρνούμενη να συμβιβαστεί με τα κοινωνικά πρότυπα.

Σε αντίθεση με τον Diego Rivera, η Khalo ως ενεργή καλλιτέχνιδα δεν γνώρισε σημαντική αναγνώριση και επιτυχία. Συνολικά συμμετείχε σε τρεις εκθέσεις: στο Παρίσι, στο Μεξικό και στη Νέα Υόρκη. Όταν γνώρισε τον ιδρυτή του Σουρεαλιστικού κινήματος Andre Breton και την ανακάλυψαν οι ευρωπαίοι καλλιτέχνες, βιάστηκαν να την χαρακτηρίσουν σουρεαλίστρια ζωγράφο. Εκείνη δεν θεωρούσε πως ήταν φορέας σουρεαλιστικών αναζητήσεων και μάλιστα δεν έτρεφε ιδιαίτερη συμπάθεια προς τους Γάλλους υπερρεαλιστές καλλιτέχνες. Σε αντίθεση με τους σουρεαλιστές, η ίδια δεν κατέφευγε στο όνειρο, στα μύχια του υποσυνείδητου και της φαντασίας για να αντλήσει μία νέα εικαστική γλώσσα που δεν αγγίζει την αντιληπτή και εγκόσμια σφαίρα.

Πέθανε στις 13 Ιουλίου του 1954 σε ηλικία 47 ετών -εικάζεται- από πνευμονική εμβολή αν και δεν έγινε ποτέ αυτοψία. Αρκετοί απέδωσαν τον θάνατό της σε αυτοκτονία από υπερβολική δόση ηρεμιστικών. Λίγο πριν πεθάνει η Frida Kahlo έγραψε στο ημερολόγιο της: «Ελπίζω η έξοδός μου να είναι χαρμόσυνη – και ελπίζω να μη γυρίσω ποτέ – Φρίντα».