Άλλαι Τέχναι

Το κίνημα Arts and Crafts ήταν μία διεθνής τάση, όσον αφορά τις διακοσμητικές και καλές τέχνες, με ηθικά και πνευματικά χαρακτηριστικά που εμφανίστηκε στη Βικτωριανή Αγγλία στα μέσα του 19ου αιώνα. Οι ιδρυτές του κινήματος ήταν θεωρητικοί, σχεδιαστές, καλλιτέχνες και αρχιτέκτονεςοι οποίοι άντλησαν υποστήριξη από φιλάνθρωπους, φιλότεχνους, ερασιτέχνες και γυναίκες της μεσαίας τάξης που αναζητούσαν εργασία στο σπίτι.

Η επίδραση του John Ruskin και των θεωριών του στην ανάπτυξη και διαμόρφωση του κινήματος υπήρξε σημαντική. Η επίθεση του Ruskin στην εργοστασιακή εργασία αποκάλυψε το κλίμα δυσφορίας που επικρατούσε στην τότε σύγχρονη βιομηχανική κοινωνία. Οι υπέρμαχοι του κινήματος Arts and Crafts, απογοητευμένοι από την έκρηξη της εκβιομηχάνισης, έστρεψαν το βλέμμα τους στο παρελθόν και στις παραδοσιακές μορφές τέχνης. Δημιούργησαν μικρά εργαστήρια, αναβίωσαν τις παλιές τεχνικές και σεβάστηκαν τα ταπεινά οικιακά αντικείμενα της προ-βιομηχανικής εποχής.

Στόχος του κινήματος ήταν η προώθηση και η ανανέωση του βιομηχανικού σχεδίου (industrial design) και των διακοσμητικών τεχνών μέσα από την αποκατάσταση της χειρωνακτικής παράδοσης που είχε παραγκωνιστεί από τη βιομηχανική επανάσταση. Οι υποστηρικτές της επιδίωξαν να εξουδετερώσουν τις επιζήμιες συνέπειες της μαζικής βιομηχανικής παραγωγής, αναπτύσσοντας μια νέα επαναστατική αντίληψη για τον οικιακό σχεδιασμό.

Για τους ανθρώπους αυτούς, το εργοστάσιο δεν παύει να είναι μία άψυχη μηχανή και στόχος τους η ανάδειξη των ρομαντικών αξιών της φύσης και του λαϊκού πολιτισμού ενάντια στη μηχανοποίηση της σύγχρονης ζωής. Για εκείνους, όσοι ασχολούνται με τις παραδοσιακές τέχνες αντλούν ευχαρίστηση από την ομορφιά του ίδιου του παραγόμενου αντικειμένου.

Θέλησαν να σπάσουν την ιεραρχία των τεχνών, αμφισβητώντας την υπεροχή της ζωγραφικής και της γλυπτικής. Προώθησαν τη χρήση και τη διαχείριση υλικών όπως το ξύλο, το μέταλλο, το σμάλτο και το γυαλί και προέτρεψαν τον κόσμο να επανεκτιμήσει και να επαναπροσδιορίσει τη φύση της χειρωνακτικής εργασίας.

Το κίνημα Arts and Crafts είναι κατά πρώτο και κύριο λόγο μια απάντηση στις κοινωνικές αλλαγές που επέφερε η Βιομηχανική Επανάσταση που ξεκίνησε από τη Βρετανία που επόμενο ήταν να δεχθεί και τις πρώτες συνέπειες της αλλαγής αυτής. Η Βιομηχανική Επανάσταση στην πάροδο του 19ου αιώνα όχι μόνο μετασχημάτισε τις παραδοσιακές τέχνες, αλλά καθιέρωσε πολλές νέες βιομηχανίες που εφάρμοσαν μηχανοποιημένες διαδικασίες παραγωγής ενός πλήθους νέων προϊόντων και μορφών. Αποτέλεσμα ήταν οι καλλιτέχνες να παραγκωνίζονται στο περιθώριο και τα βιομηχανικά προϊόντα να μην αξιολογούνται με κανένα κριτήριο αισθητικό.

Τα προϊόντα της μαζικής παραγωγής χαρακτηρίζονταν από τα φθηνά υλικά, τη χαμηλή ποιότητα, την επιτηδευμένη και ευτελή διακόσμηση, την ανεπαρκή λειτουργικότητα και τη ανύπαρκτη αισθητική αξία. Οι υποστηρικτές του κινήματος είχαν ως στόχο τη βελτίωση της ποιότητας του σχεδιασμού και της κατασκευής των αντικειμένων μέσα από τη χρήση γνήσιων υλικών με σεβασμό στην πρώτη ύλη,και την αναβίωση παραδοσιακών χειρωνακτικών τεχνικών που θα επέτρεπαν σε όλες τις μορφές τέχνης και στους δημιουργούς τους την παραγωγή αξιόλογων έργων σε ιδανικά εργασιακά περιβάλλοντα.

Το κίνημα επηρεάστηκε σημαντικά από το νεογοτθικό ύφος και τη μεσαιωνική τέχνη, ενώ τα φυτόμορφα και γεωμετρικά μοτίβα αλλά και η ανάδειξη των φυσικών χαρακτηριστικών της πρώτης ύλης ως στοιχείο διακόσμησης αποτελούν βασικά χαρακτηριστικά του.

Ο σημαντικότερος εκπρόσωπος του κινήματος ήταν o Άγγλος σχεδιαστής, καλλιτέχνης, θεωρητικός και ελευθεριακός σοσιαλιστής William Morris, ο οποίος σχεδίασε ένα πλήθος από ταπετσαρίες, υφάσματα, τάπητες και έπιπλα ενώ παράλληλα ασχολήθηκε με τη διακόσμηση βιβλίων και την εκτύπωση.

Ο Morris προσπάθησε να κάνει την Τέχνη περισσότερο προσιτή αντιμετωπίζοντας ισάξια ένα τραπέζι και μια καρέκλα ως καβαλέτα ζωγραφικής. Τα αντικείμενα του Arts and Crafts κινήματος φέρουν συγκεκριμένα ιδεαλιστικά χαρακτηριστικά: αναδεικνύουν την αξία της τέχνης έναντι των χρημάτων ενώ η μορφή τους μαρτυράει τον τρόπο που φιλοτεχνήθηκαν και κατασκευάστηκαν αναδεικνύοντας την αληθινή ικανοποίηση της χειρωνακτικής εργασίας έναντι της μηχανοποιημένης παραγωγής.