Άρθρα :: Βιβλιοθήκη articles :: selected column

επιλογή γλώσσας
choose language

Vincent, της Barbara Stok

εικόνα εξωφύλλου άρθρου (Vincent, της Barbara Stok)

Ξεκινώντας να γράψω λίγες λέξεις για το “Vincent”, θεώρησα σωστό να αναζητήσω πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του Vincent van Gogh. Έμαθα, λοιπόν, ότι η τέχνη του μεγάλου δημιουργού υπήρξε καταλυτική για τα μεταγενέστερα κινήματα του εξπρεσιονισμού, του φωβισμού (τι λέξη!), αλλά και εν γένει της αφηρημένης τέχνης. Ευτυχώς για όλους μας, όλα αυτά έχουν ελάχιστη σχέση με το κόμικ. Η ολλανδέζα δημιουργός διαθέτει στο έπακρο την ικανότητα των αληθινών καλλιτεχνών να δουλεύουν πάνω σε κάτι περίπλοκο και να το αποδίδουν, τελικά, ως κάτι απλό. Οπότε, ας το απολαύσουμε. 

Η επιμέλεια των κειμένων και των σκίτσων ανήκει στη Barbara Stok. Το “Vincent” της χάρισε διεθνή αναγνώριση, αφού μεταφράστηκε ήδη σε εννιά γλώσσες και είναι το μοναδικό έργο της που κυκλοφορεί στα μέρη μας. Αυτά, όσον αφορά τα γενικά βιογραφικά. Σκαλίζοντας όμως φωτογραφίες της στο Google, μου δημιουργήθηκε και μια πιο συγκεκριμένη εντύπωση που μου μοιάζει ωφέλιμο να την καταθέσω. Δεν είναι η γυναίκα που θα την χαρακτηρίσεις, ακριβώς, όμορφη (ευτυχώς που δεν υπάρχει πιθανότητα να διαβάσει αυτό το άρθρο, ίσως βέβαια κανείς να μην το διαβάσει, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία), όμως έχει τη γοητεία κάποιας, που συναντάς τυχαία κάποια νύχτα και θέλεις να πιείτε μαζί ένα ποτό με τα τελευταία σου χρήματα και ενώ οι απλήρωτοι λογαριασμοί στο σπίτι έχουν γεμίσει κάθε γωνία του φελλοπίνακα (ελπίζω να το έσωσα).

Πίσω στο θέμα μας.

Στο “Vincent” ακολουθούμε τα βήματα μιας μεγαλοφυΐας, του Vincent van Gogh, τα δύο τελευταία χρόνια της ζωής του, όταν εγκατέλειψε το Παρίσι και εγκαταστάθηκε στην Άρλ. Εκεί, στη Νότια Γαλλία, συνδιαλέγεται διαρκώς με τη φύση, το φως και τα όνειρά του. Προσπαθεί να συγκροτήσει και ένα κοινόβιο καλλιτεχνών με ανεπιτυχή κατάληξη. Μαθαίνουμε γι’ όλα αυτά μέσω της τακτικής αλληλογραφίας που είχε με τον αδελφό του. Η εικόνα του καταραμένου καλλιτέχνη πάει περίπατο και στη θέση της συναντάμε έναν τυπάκο με πλατύγυρο καπέλο, δισάκι με σύνεργα ζωγραφικής στον ώμο, να περιδιαβαίνει βουνά, θάλασσες και χωράφια. Και τι καταφέρνει; Χαρίζει στην ανθρωπότητα μερικούς από τους πιο συγκλονιστικούς πίνακες για τον κόσμο που κατοικεί.

Ως γνωστόν, ο άνθρωπος δεν βλέπει πραγματικά την πραγματικότητα. Την αντιλαμβάνεται με βασικό εργαλείο το μυαλό του.

Αυτός ο τυπάκος (το ξέρω ότι αγγίζει τα όρια της ιεροσυλίας να τον αποκαλώ έτσι) δίνει μια ξεχωριστή ερμηνεία της πραγματικότητας, βασιζόμενος σε μία σπάνια ενσυναίσθηση-ίσως και λόγω των ψυχικών του διαταραχών. Το άκρως εντυπωσιακό, όμως, είναι το εξής: στην «Έναστρη νύχτα» για παράδειγμα, πίνακα που ζωγραφίζει το 1889, απεικονίζει χαοτικές δίνες που το κοινό μάτι δεν μπορεί να αντιληφθεί. Η μαθηματική ανάλυση της εικόνας αποδεικνύει ότι ο van Gogh ζωγραφίζει, ακολουθώντας επακριβώς τους νόμους της φύσης. Μία ερώτηση που προκύπτει είναι πώς συμβαίνει η δική του ερμηνεία –ενός ψυχωτικού- να είναι πιο πιστή από τη δική μας, των «φυσιολογικών»; Αυτόν τον δυσεπίλυτο γρίφο, τον «δύσκολο» καλλιτέχνη καταφέρνει να απεικονίσει με έναν παιδικό και συνάμα πανέξυπνο τρόπο η Barbara Stok στο ευφυές κόμικ που δημιούργησε.

To “Vincent” μου υπενθύμισε ορισμένες αλήθειες που έχω την τάση να ξεχνάω. Πάμε να τις θυμηθούμε. Ο κόσμος, λοιπόν, αποτελείται από ετερόκλητα στοιχεία, αλλά, αν μπορέσεις να κοιτάξεις λίγο διαφορετικά, συνειδητοποιείς ότι όλα είναι ένα. Μία ζόρικη ασθένεια μπορεί να εξελιχθεί σε ένα ζόρικο χάρισμα. Αυτό που ψάχνουμε εναγωνίως να ορίσουμε ως ταλέντο, δεν είναι παρά η διατήρηση της παιδικής περιέργειας. Τέλος, και θέλω την προσοχή σας σε αυτό το σημείο, το πλέον σημαντικό που θυμήθηκα στις σελίδες του “Vincent”, το μυστικό των μυστικών θα μπορούσε να πει κάποιος, είναι… είναι…. 

Ένα σημείο που μας άρεσε λίγο περισσότερο

Όταν σκέφτομαι όλα τα πράγματα που δεν καταλαβαίνω, κοιτάζω τα χωράφια με το στάρι. Η ιστορία τους είναι και δική μας, γιατί μήπως και εμείς σαν το στάρι δεν είμαστε; Πρέπει να αποδεχτούμε το γεγονός ότι μεγαλώνουμε σαν τα φυτά, ανίκανοι να κινηθούμε όπως κάποιες φορές η φαντασία μας επιθυμεί, και μετά, όταν ωριμάσουμε, σαν τα στάχυα μας θερίζουν.

Νιώθω βαθιά μέσα μου πως η ιστορία του ανθρώπου είναι σαν την ιστορία του σπόρου: κι αν δεν σε σπείρουν στο χώμα για να γονιμοποιηθείς, τι σημασία έχει; Ούτως η άλλως, θα σε αλέσουν για να γίνει το ψωμί. Η διαφορά ανάμεσα στη καλοτυχία και την κακοτυχία, το καλό και το κακό, το όμορφο και το άσχημο…

Είναι όλα τόσο σχετικά.

εικόνα άρθρου (Vincent, της Barbara Stok)

Vincent, της Barbara Stok
Εκδόσεις Αιώρα, 2014
σελ. 144

εικόνα αρθρογράφου (Γιάννης Νάκος)

σχετικά με τον αρθρογράφο
Γιάννης Νάκος

Οι πρώτες έντονες αναμνήσεις που έχω από λογοτεχνικά βιβλία, είναι τον εαυτό μου να διαβάζει ενθουσιασμένος τις καθηλωτικές περιπέτειες του Ιούλιου Βερν εκεί γύρω στα δέκα. Από τότε πέρασαν αρκετά χρόνια• η περιέργεια μου για τα βιβλία παρέμεινε και όταν ασχολήθηκα επαγγελματικά με το χώρο του βιβλίου δυνάμωσε ακόμη περισσότερο. Ένα ερώτημα που με απασχολούσε πολλές φορές είναι γιατί διαβάζουμε. Την πιο περιεκτική απάντηση στο ερώτημα τη βρήκα σε ένα υπέροχο άρθρο του Ουμπέρτο Εκο. Μεταξύ άλλων γράφει ο μεγάλος δάσκαλος: «Διαβάζουμε βιβλία για να ζούμε περισσότερο και επειδή εκείνο το τμήμα της περισσότερης ζωής που κατακτά κανείς δεν κάνει διάκριση ανάμεσα σε μεγάλα έργα τέχνης και σε ψυχαγωγική λογοτεχνία μην αφήνετε να σας εκβιάζουν όσοι λένε ότι πρέπει να διαβάζουμε μόνο σημαντικά βιβλία. Έχω ζωηρές και υπέροχες αναμνήσεις από βιβλία ίσως ανούσια, τα οποία όμως μου τροφοδότησαν μακρά απογεύματα έξαρσης. Είμαι πολύ ευγνώμων σε όλους εκείνους οι οποίοι γράφοντας για μένα , μου προσέφεραν μία ζωή τόσο μεγάλη ώστε δεν κατορθώνω να τη θυμηθώ όλη μονομιάς και πρέπει να τη θυμάμαι με δόσεις.» Γι αυτήν την περισσότερη ζωή που κατέκτησα και θα κατακτήσω θέλω να γράψω. Πάμε λοιπόν…

Artcore magazine's footer