Άρθρα :: Βιβλιοθήκη articles :: selected column

επιλογή γλώσσας
choose language

To Τρίτο Ράιχ

εικόνα εξωφύλλου άρθρου (To Τρίτο Ράιχ)

Διαβάζοντας ένα κείμενο που ανέλυε το ρόλο της τέχνης και της επιστήμης σταμάτησα στη φράση: «Η επιστήμη είναι πιο λυτρωτική από την τέχνη». Η πρόταση μου προκάλεσε απορία και ενώ δεν την κατάλαβα πλήρως μου έμεινε στο μυαλό. Θεωρούσα και θεωρώ ότι η τέχνη, σε κάθε μορφή της, είναι o τρόπος με τον οποίο ο άνθρωπος εκφράζεται πιο ουσιαστικά. Γίνεται περισσότερο κατανοητός στους άλλους και στην ίδια του την ύπαρξη. Με αυτήν την επικοινωνία θα μπορούσαμε να πούμε έρχεται μια προσωπική λύτρωση τουλάχιστον στο επίπεδο ότι προσεγγίζεις και μοιράζεσαι τις μικρές και τις μεγάλες αλήθειες της ζωής. Το ερώτημα που προκύπτει είναι πώς μπορεί η επιστήμη να διεκδικεί για τον εαυτό της αυτά τα μεγάλα δώρα; Με ποιο τρόπο λυτρώνει τον άνθρωπο; Και καθώς διαβάζω «Το Τρίτο Ράιχ» του Μπολάνιο, η φράση μου αποκαλύπτει «τον εαυτό της» και η επιστήμη κερδίζει πόντους.

Κόστα Μπράβα

Η υπόθεση του βιβλίου εκτυλίσσεται σε ένα ξενοδοχείο της Κόστα Μπράβα. Ο Ούντο Μπέργκερ επιστρέφει με την όμορφη αρραβωνιαστικιά του στο τουριστικό θέρετρο που έκανε διακοπές μικρός. Όπως κάποιοι επιλέγουν να έχουν τα βιβλία τους στις διακοπές, ο πρωταγωνιστής μας προτιμά ένα επιτραπέζιο παιχνίδι στρατηγικής που αναπαριστά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και ονομάζεται Τρίτο Ράιχ. Και ενώ οι συνθήκες είναι ιδανικές για το νέο ζευγάρι στο πρώτο τους ταξίδι, ο Ούντο δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να αφήσει το δωμάτιό του για τις χαρές του ήλιου και της θάλασσας της Καταλονίας. Το καθημερινό ημερολόγιο που γράφει μας εξηγεί τους λόγους και μας δίνει και τη φόρμα του βιβλίου. Όλα διαδραματίζονται όπως στην πραγματική ζωή... μέρα με τη μέρα.

Τρίτο Ράιχ

Το Τρίτο Ράιχ δεν είναι για τον Ούντο Μπέργκερ απλά ένα παιχνίδι. Ο μικρόκοσμος του παιχνιδιού καθορίζει και τον τρόπο που βλέπει τον «μακρόκοσμο». Αναρωτιέσαι αν το παιχνίδι καθορίζει την πραγματικότητα ή συμβαίνει το αντίθετο. Ο Μπολάνιο δημιουργεί ένα ψηφιδωτό σχέσεων που σε προκαλεί να το ερμηνεύσεις συμβολικά. Κάθε χαρακτήρας του βιβλίου θα μπορούσε να είναι μία από τις αντιμαχόμενες πλευρές του μεγάλου πολέμου. Και ενώ μία τέτοια ερμηνεία δεν μπορεί να αποδειχθεί άστοχη, θεωρώ ότι η προσοχή του συγγραφέα στρέφεται στη βάση της κοινωνίας, δηλαδή στο άτομο. Στον τρόπο που οι ιδέες, εξουσιάζοντας την σκέψη ενός και μόνου ανθρώπου, τον «οδηγούν» να μετατρέψει στο μυαλό του ένα τουριστικό θέρετρο σε σκηνικό πολέμου και διπλωματίας. Τον απασχολεί το χρονικό της τρέλας με λίγα λόγια ή καλύτερα το χρονικό της παρανόησης.

H Συμβολή του Λώρενς Ντάρελ

Ο συγγραφέας του Αλεξανδρινού Κουαρτέτου Λώρενς Ντάρελ έγραφε: «Ο έρωτας είναι μια ατυχής σειρά παρανοήσεων». Ας αλλάξουμε τη λέξη έρωτας με τη λέξη τέχνη. Η επόμενη στιγμή μας βρίσκει μετέωρους και μπερδεμένους όσον αφορά τα έργα που αγαπήσαμε. Μία σειρά δηλαδή αλλεπάλληλων σφαλμάτων τόσο από την πλευρά των προθέσεων -γιατί και ο δημιουργός κατά κανόνα δεν πετυχαίνει να εκφράσει ακριβώς αυτό που σκέφτεται- όσο και από την πλευρά του δέκτη που βγάζει τα δικά του συμπεράσματα (αναλογιστείτε πόσες φορές έχετε τσακωθεί με τους φίλους σας για το τι εννοεί ο στίχος και μόνο ενός τραγουδιού). Συνακόλουθα σκεφτείτε τη σύγχυση που φέρνει όλη αυτήν η παρανόηση σε κοινωνικό επίπεδο γιατί σε κάθε περίπτωση η τέχνη αποτελεί το βασικότερο παράγοντα που διαμορφώνει την κουλτούρα. Και όπου κουλτούρα ας εννοήσουμε τον άμεσο τρόπο που σκεφτόμαστε, τον αέρα που αναπνέουμε.

Αυλαία

Αν η τέχνη λειτουργεί και με αυτόν τον τρόπο τότε είναι πιθανό η κουλτούρα που δημιουργείται να είναι αυτό που αποκαλούν οι ψυχολόγοι σχιζοφρένεια. Ο Μπολάνιο φαίνεται να λέει: Πόσους Ούντο Μπέργκερ μπορεί να αντέξει μια κοινωνία πριν καταλήξει να γίνει ένας πολιτισμός δεισιδαιμονιών; Γιατί τι είναι πραγματικά ο Ναζισμός και ο ρατσισμός αν όχι μια δεισιδαιμονία; Κάπου εδώ έρχεται η επιστήμη. Δυνατή, φωτεινή και παρά τις αναθεωρήσεις της, ακλόνητη. Προσφέρει πέραν πάσης αμφιβολίας την αλήθεια στον Ούντο Μπέργκερ και του λέει για παράδειγμα: Δεν υπάρχει Άρια φυλή, υπάρχουν άνθρωποι που τυγχάνουν σωστής και λάθος παιδείας και τον λυτρώνει από την πλάνη του και εμάς από το Τρίτο Ράιχ. Όχι το βιβλίο, το ιστορικό Τρίτο Ράιχ. Το βιβλίο αξίζει να το διαβάσεις γιατί έχει το δηλητήριο της τέχνης και της παρανόησης.

Ένα σημείο που μας άρεσε λίγο περισσότερο

Γιατί μερικές φορές φοβάμαι τόσο πολύ; Και γιατί όσο πιο πολύ φοβάμαι τόσο το πνεύμα μου φαίνεται να φουσκώνει ,να ανυψώνεται και να παρατηρεί τον πλανήτη ολόκληρο από ψηλά;(βλέπω τη Φράου Ελζε από ψηλά και φοβάμαι. Βλέπω την Ινγκεμποργκ από ψηλά και ξέρω ότι και εκείνη με κοιτάζει και φοβάμαι και μου έρχεται να κλάψω.) Άραγε θέλω να κλάψω από έρωτα; Μήπως στην πραγματικότητα θέλω να δραπετεύσω μαζί με την Ινγκεμποργκ και όχι μόνο από τούτο εδώ το χωριό και από τη ζέστη αλλά από αυτό που το μέλλον μας επιφυλάσσει, από τη μετριότητα και την ανοησία; Κάποιοι άλλοι ηρεμούν με το σεξ ή με τα χρόνια, Για τον Τσάρλυ αρκούν τα πόδια και τα βυζιά της Χάννα. Μένει ήσυχος. Εμένα αντιθέτως, η ομορφιά της Ινγκεμποργκ με αναγκάζει να ανοίγω τα μάτια μου και να χάνω τη γαλήνη μου. Είμαι ένα μάτσο νεύρα...

εικόνα αρθρογράφου (Γιάννης Νάκος)

σχετικά με τον αρθρογράφο
Γιάννης Νάκος

Οι πρώτες έντονες αναμνήσεις που έχω από λογοτεχνικά βιβλία, είναι τον εαυτό μου να διαβάζει ενθουσιασμένος τις καθηλωτικές περιπέτειες του Ιούλιου Βερν εκεί γύρω στα δέκα. Από τότε πέρασαν αρκετά χρόνια• η περιέργεια μου για τα βιβλία παρέμεινε και όταν ασχολήθηκα επαγγελματικά με το χώρο του βιβλίου δυνάμωσε ακόμη περισσότερο. Ένα ερώτημα που με απασχολούσε πολλές φορές είναι γιατί διαβάζουμε. Την πιο περιεκτική απάντηση στο ερώτημα τη βρήκα σε ένα υπέροχο άρθρο του Ουμπέρτο Εκο. Μεταξύ άλλων γράφει ο μεγάλος δάσκαλος: «Διαβάζουμε βιβλία για να ζούμε περισσότερο και επειδή εκείνο το τμήμα της περισσότερης ζωής που κατακτά κανείς δεν κάνει διάκριση ανάμεσα σε μεγάλα έργα τέχνης και σε ψυχαγωγική λογοτεχνία μην αφήνετε να σας εκβιάζουν όσοι λένε ότι πρέπει να διαβάζουμε μόνο σημαντικά βιβλία. Έχω ζωηρές και υπέροχες αναμνήσεις από βιβλία ίσως ανούσια, τα οποία όμως μου τροφοδότησαν μακρά απογεύματα έξαρσης. Είμαι πολύ ευγνώμων σε όλους εκείνους οι οποίοι γράφοντας για μένα , μου προσέφεραν μία ζωή τόσο μεγάλη ώστε δεν κατορθώνω να τη θυμηθώ όλη μονομιάς και πρέπει να τη θυμάμαι με δόσεις.» Γι αυτήν την περισσότερη ζωή που κατέκτησα και θα κατακτήσω θέλω να γράψω. Πάμε λοιπόν…

Artcore magazine's footer