Άρθρα :: Βιβλιοθήκη articles :: selected column

επιλογή γλώσσας
choose language

Σσσστ! Άκουσα έναν χτύπο

εικόνα εξωφύλλου άρθρου (Σσσστ! Άκουσα έναν χτύπο)

Κι εκεί που καθόμαστε και ρεμβάζουμε, αυτός γυρίζει προς το μέρος μου και μου λέει, «Φαντάσου ξαφνικά στον πλανήτη Γη να επικρατούσε απόλυτη ησυχία…

Να σταματήσει ο θόρυβος από τα εργοστάσια, τα αυτοκίνητα, τα πουλιά, τους ποταμούς, το θρόισμα των φύλλων… φαντάσου την απόλυτη ησυχία. Τότε το μόνο που θα ακούγεται, θα είναι ο χτύπος από έξι δισεκατομμύρια καρδιές». Τον κοιτάω με θαυμασμό. Πανέξυπνο, μα την αλήθεια. Πάρε τώρα θάρρος και φαντάσου τι έχουν να εξομολογηθούν αυτές οι καρδιές. Έξι δισεκατομμύρια επιθυμίες, έξι δισεκατομμύρια καημοί και όλοι τους κάνουν εκκωφαντικό θόρυβο. Ο Albert Camus (Αλμπέρ Καμύ στα ελληνικά) έκανε απόλυτη ησυχία και η «Πτώση» του μας διαβεβαιώνει ότι, ακόμα κι αν δεν άκουσε τη δική του καρδιά, άκουσε τον θόρυβο από άλλες 5.999.999.

Πριν σου μιλήσω για τον αγαπητό μας Γάλλο λογοτέχνη, να σου πω μία σκέψη μου; Μιας και τούτη η μορφή επικοινωνίας μας δε σου δίνει το περιθώριο να απαντήσεις («δυστυχώς», θα μου πεις κι «έχεις δίκιο», θα σου πω) παίρνω το θάρρος να αρχίσω τη σύντομη εξομολόγησή μου. Θέλω να σου πω λοιπόν ότι επιφέρει βαθύτατες ενστάσεις το να κάνεις κριτική σε κάτι, αν και για να είμαστε ειλικρινείς, τον αποτάσσομαι τον όρο «κριτική» ωσάν τον «Έξω Από Δω». Δεν προσπαθώ να σε πείσω να το διαβάσεις το βιβλίο. Δεν προσπαθώ να σε κάνω να συμπαθήσεις τον συγγραφέα ούτε και να αναγάγω το εκάστοτε βιβλίο σε κοινό παρονομαστή τέχνης και κουλτούρας. Μακριά από εμένα αυτές οι υστερίες. Θέλω απλώς να σου πω ότι υπάρχει αυτό εκεί έξω και να μοιραστώ τον ενθουσιασμό μου γιατί, όπως λέει και ο ενορατικός Αλμπέρ, «η τέχνη δεν είναι στα μάτια μου μοναχική απόλαυση, είναι μέσο να συγκινεί κανείς το μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ανθρώπων, προσφέροντάς τους προνομιούχα εικόνα των κοινών πόνων και ευχαριστήσεων» (απόσπασμα από τον λόγο που απηύθυνε ο Καμύ στην απονομή Νόμπελ, στη Στοκχόλμη το 1957).

εικόνα άρθρου (Σσσστ! Άκουσα έναν χτύπο)

Υπάρχει λοιπόν εκεί έξω το έργο του Αλμπέρ Καμύ, του Αλγερινού που απέσπασε το Νόμπελ σε χαλεπούς καιρούς, με πολιτική και κοινωνία να βράζουν, με μία Γαλλία σε σύγχυση. Αν και η ζωή του έχει πράγματι τρομερό ενδιαφέρον, δε θα ήθελα να παραθέσω τίποτε απ’ αυτήν καθώς μπορεί οποιοσδήποτε με μία πλοήγηση στον κυβερνοχώρο να βρει ό,τι πληροφορία ζητά η ψυχούλα του. Να σου πω επιτέλους για το βιβλίο, η «Πτώση»;

Είναι εξαιρετικό. Είναι εξαιρετικό σου λέω και σχεδόν φωνάζω κι ας είμαι μόνη μου στο δωμάτιό μου, στον υπολογιστή μπροστά. Τρίτη φορά, είναι εξαιρετικό και επισήμως αποδέχομαι τον όρο «γραφική». Δε με νοιάζει. Τούτο που με νοιάζει είναι το πώς αυτός ο συγγραφέας έφτασε τόσο κοντά στην ανθρώπινη φύση και τη μετέδωσε έτσι άψογα στο χαρτί. Αυτό με νοιάζει, και όλοι οι υπόλοιποι προβληματισμοί μου, για την κρίση, για την ανεργία, για τον μετεωρίτη που χτύπησε τη Ρωσία, για τη μαύρη τρύπα του όζοντος μπορούν να περιμένουν.

εικόνα άρθρου (Σσσστ! Άκουσα έναν χτύπο)

Ο Ζαν Μπατίστ-Κλαμάνς είναι ο πρωταγωνιστής μας και σε όλες τις σελίδες αυτού του μικρού βιβλίου, σου εξομολογείται. Πρόσεξε, δεν αφηγείται έτσι απλά νοσηρές ιστορίες από την ζωή του. Εσύ γίνεσαι ο εξομολόγος του, ο δικαστής του, ο ακροατής του, η συνείδησή του που τον τρώει, ο απαθής περαστικός που ακούει υπομονετικά το παραλήρημά του. Σε όλο το βιβλίο ο Μπατίστ μιλά σε έναν άγνωστο και ακριβώς επειδή αυτός ο άγνωστος είναι «αόρατος», τη θέση του την παίρνεις εσύ. Θα ενοχληθείς πολύ από τoν Μπατίστ-Κλαμάνς, θα τον οικτίρεις για τη μικρότητά του, για την έπαρσή του, για τα οικτρά ελαττώματά του και κάποια στιγμή η αλήθεια θα σε χτυπήσει κατακούτελα. Δεν είναι κακός ο Μπατίστ, είναι απλά ειλικρινής. Είναι άνθρωπος και δε διστάζει να σου περιγράψει χωρίς κανέναν ηθικό φραγμό την ανθρώπινη φύση του, τη γεμάτη αδυναμίες και λάθη. Ο πρωταγωνιστής μας λοιπόν απόλυτα ικανοποιημένος από τη ζωή του, με απίστευτη αυταρέσκεια και γεμάτος υποκρισία τρέφει το εγώ του με το να γίνεται απαραίτητος ή αρεστός σε άλλους. Ώσπου επέρχεται η Πτώση και όλα γύρω του καταρρέουν και αποσαφηνίζονται. Και τότε η επίπονη εξομολόγηση ξεκινά κι όπου τον βγάλει.

εικόνα άρθρου (Σσσστ! Άκουσα έναν χτύπο)

Και τότε η επίπονη εξομολόγηση ξεκινά κι όπου τον βγάλει. Το τι είναι η Πτώση που βίωσε ο Μπατίστ θα το βρεις στο βιβλίο. Εγώ μπορώ να σου πω ότι σ’ ένα γενικότερο πλαίσιο η Πτώση αφορά την πτώση του ανθρώπου, το ξεγύμνωμά του από κάθε υποκρισία και στολίδι που επιτάσσουν οι κοινωνικές συμβάσεις. Ζούσε σε μία Εδέμ και ύστερα ήρθε η γνώση του αμαρτήματος και έπεσε από τον παράδεισο. Ο Μπατίστ στέκεται γυμνός μπροστά στον καθρέφτη του και αναγκάζεται να περιεργαστεί ένα σώμα που είχε ξεχάσει από καιρό, γιατί ήταν πάντοτε καλυμμένο από ατελείωτες στρώσεις «ρούχων». Αναγκάζεται να δει τις ουλές του, τις ατέλειές του αλλά και τις ομορφιές του. Δε γίνεται να μη συγκινηθείς διαβάζοντάς το αυτό το βιβλίο και ακολουθώντας την κάθαρση του πρωταγωνιστή, αν κάτι τέτοιο υποθέσουμε ότι υπάρχει και είναι εφικτό.

Το βιβλίο «Η Πτώση» εκδόθηκε το 1956, ένα χρόνο πριν απονεμηθεί στον Καμύ το Νόμπελ για το συνολικό έργο του στη λογοτεχνία και το σκηνικό στο οποίο εκτυλίσσεται η πλοκή, είναι το ομιχλώδες και σκοτεινό Άμστερνταμ. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Καστανιώτη» και ναι, ξέρω ότι σε κάτι παραγράφους πιο πάνω σου είπα ότι δεν προσπαθώ να σε πείσω να το διαβάσεις, αλλά διάβασέ το! Και τώρα, μπορώ να αποσυρθώ και να προβληματιστώ εντόνως και με την ησυχία μου για την κρίση, για την ανεργία, για τον μετεωρίτη που χτύπησε τη Ρωσία και κυρίως… για τη μαύρη και άραχνη τρύπα του όζοντος…

 

A.

εικόνα άρθρου (Σσσστ! Άκουσα έναν χτύπο)

Κάτι που μπορεί να σ’ ενδιαφέρει (ή όχι): Ο Καμύ σκοτώθηκε μαζί με τον καλύτερο φίλο και εκδότη του, Μισέλ Γκαλιμάρ, σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα το 1960. Η τραγική ειρωνεία είναι ότι λέγεται ότι στην τσέπη του βρέθηκε ένα εισιτήριο τρένου με το οποίο θα ταξίδευε, αλλά προτίμησε την παρέα του φίλου του και αποφάσισε να ταξιδέψει μαζί του με το αυτοκίνητο.

Άλλα έργα του συγγραφέα: «Ο ξένος», «Η πανούκλα», «Ο μύθος του Σίσυφου», «Οι γάμοι», «Η εξορία και το βασίλειο». Διάλεξε και πάρε.

Κείμενα (Πηγές)

  • http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1957/camus-bio.html
  • http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1957/camus-speech.html

Εικόνες (Πηγές)

  • http://jalopnik.com/5439924/that-most-absurd-of-car-accidents
  • http://www.paintinghere.org/painting/the_fall_of_man-2429.html
εικόνα αρθρογράφου (Αλεξία Τζιώγα)

σχετικά με τον αρθρογράφο
Αλεξία Τζιώγα

If the world would shut up, even for a while, perhaps we would start hearing the distant rhythm of an angry young tune, and recompose ourselves.

Artcore magazine's footer