Άρθρα :: Βιβλιοθήκη articles :: selected column

επιλογή γλώσσας
choose language

H βασανιστική Πρόζα του Thomas Bernhard

εικόνα εξωφύλλου άρθρου (H βασανιστική Πρόζα του Thomas Bernhard)

Είναι δύσκολο να προσπαθείς να μιλήσεις για το έργο κάποιου με τόσο μεγάλη επιρροή στη μεταπολεμική λογοτεχνία, όπως στην περίπτωση του Thomas Bernhard, τoυ Αυστριακού μυθιστοριογράφου, θεατρικού συγγραφέα και ποιητή που θεωρείται από τους σπουδαιότερους γερμανόφωνους συγγραφείς μετά το 1945. 

Πρόκειται για έναν άνθρωπο που είχε μια δύσκολη ζωή. Γεννήθηκε εκτός γάμου με έναν βιολογικό πατέρα που εικάζεται ότι αυτοκτόνησε και μια μητέρα που τον εγκατέλειψε μέχρι τα επτά του χρόνια στην φροντίδα των παππούδων του, ενώ σε όλη τη διάρκεια της ζωής του βασανιζόταν από τη φυματίωση που τον ανάγκαζε σε μακρόχρονες περιόδους παραμονής σε σανατόρια και τον απέτρεψε από το να ακολουθήσει καριέρα στην υποκριτική ή το τραγούδι. Κι ένας άνθρωπος τόσο βασανισμένος δεν μπορεί παρά να σκέφτεται τη σκληρότητα, τη ματαιότητα, την απελπισία που γεννάει η ζωή και τη μόνιμη παρουσία του θανάτου. «Όλα είναι γελοία όταν κάποιος σκεφτεί τον θάνατο» είπε όταν παρέλαβε ένα εθνικό βραβείο λογοτεχνίας το 1968, προκαλώντας την αμηχανία στους συμπατριώτες του και συνεχίζοντας έτσι να υπηρετεί μια αμφιλεγόμενη εικόνα που θα τον συντρόφευε σε όλη του τη ζωή, απόρροια κυρίως της απροκάλυπτης περιφρόνησής του για την εξουσία, το κράτος και τη θρησκεία.

εικόνα άρθρου (H βασανιστική Πρόζα του Thomas Bernhard)

Στην «Πρόζα», μια συλλογή επτά διηγημάτων, η εμμονή του με θέματα συνυφασμένα με την απελπισία της ύπαρξης είναι για μια φορά ακόμα εμφανής. Οι ήρωές του, πραγματικοί αντι-ήρωες, ζουν στο περιθώριο γιατί είναι με τον έναν ή τον άλλον τρόπο διαφορετικοί. Στιγματισμένοι από την κοινωνική ατίμωση, την παραφροσύνη, τη σωματική αναπηρία, την αδυναμία τους να ενταχθούν στο κοινωνικό σύνολο, διάγουν ζωές μοναχικές και απελπισμένες, φλερτάρουν με την αυτοκαταστροφή και την αυτοκτονία και πάνω από όλα νιώθουν στο πετσί τους τη ματαιότητα της ζωής. 

εικόνα άρθρου (H βασανιστική Πρόζα του Thomas Bernhard)

Τις περισσότερες φορές, οι ήρωές του αφηγούνται οι ίδιοι την ιστορία τους με ατελείωτους παραληρηματικούς μονολόγους που ο Bernhard χτίζει αριστοτεχνικά με τις μακροσκελείς προτάσεις που χρησιμοποιεί λες και αναπαριστά γλωσσικά τον λαβύρινθο του μυαλού τους. Άλλες πάλι φορές, ένα τρίτο πρόσωπο μας μεταφέρει την ιστορία τους, κάποιος πιο στέρεα δεμένος στην κανονικότητα, γεγονός που όμως κάνει τις ίδιες τις ιστορίες ακόμα πιο σπαρακτικές. Πρόκειται το δίχως άλλο για ιστορίες σκοτεινές και καταθλιπτικές. Πώς γίνεται να είναι, λοιπόν, τόσο ελκυστικές για τον αναγνώστη; 

εικόνα άρθρου (H βασανιστική Πρόζα του Thomas Bernhard)

Οι ιστορίες του Bernhard, όσο σκοτεινές και αν είναι, κρύβουν μια σπιρτάδα, ένα κλείσιμο του ματιού από πλευράς συγγραφέα, μια αναγνώριση ότι μέσα στο τραγικό κρύβεται πάντα μια δόση γελοιότητας. Αυτό τις καθιστά απολύτως ανθρώπινες και προκαλεί την ταύτιση του αναγνώστη με τους ήρωες και τις τραγικές τους ιστορίες. Άλλωστε δεν είμαστε όλοι ένα απέναντι στη ζωή, στην αβάσταχτη στιγμές-στιγμές ομορφιά της, αλλά και στα βάσανα, στη σκληρότητα, στη ματαιότητά της; Ο Bernhard αφήνει στην άκρη την ομορφιά, αλλά μας συνδέει με τα υπόλοιπα υποδεικνύοντας την ανθρώπινη ουσία μας. «Μισώ τους ανθρώπους, αλλά είναι επίσης o μοναδικός σκοπός μου στη ζωή» είχε πει ο ίδιος. Η «Πρόζα» του, πιστή στο συγγραφικό του πνεύμα, το αποδεικνύει. 

εικόνα άρθρου (H βασανιστική Πρόζα του Thomas Bernhard)

Πρόζα, του Thomas Bernhard
Μετάφραση: Βασίλης Τσαλής
Εκδόσεις Κριτική, 2015
σελ. 121

Κείμενα (Πηγές)

  • www.rochester.education
  • www.thomasrernhard.org
  • www.spiegerl.de
  • www.wikipedia.org

Εικόνες (Πηγές)

  • www.savoirville.gr
  • www.wikipedia.org
  • www.azquotes.com
  • www.goodreads.com
εικόνα αρθρογράφου (Αφροδίτη Κατσιά)

σχετικά με τον αρθρογράφο
Αφροδίτη Κατσιά

Γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη τότε που οι βάτες ήταν ακόμη της μόδας. Είμαι σινεφίλ και λάτρης των καλών βιβλίων που μου επιτρέπουν να ζω χίλιες ζωές παράλληλα με τη δική μου. Όνειρο μου είναι να ταξιδέψω σε όλον τον κόσμο και να βρω το νόημα της ζωής (μου).

Artcore magazine's footer