Άρθρα :: Βιβλιοσκόπιο articles :: selected column

επιλογή γλώσσας
choose language

Gabriel José García Márquez: «Μην κλαις επειδή τελείωσε. Χαμογέλα επειδή συνέβη»

εικόνα εξωφύλλου άρθρου (Gabriel José García Márquez: «Μην κλαις επειδή τελείωσε. Χαμογέλα επειδή συνέβη»)

Πολλοί είμαστε αυτοί που προσπαθούμε να ενστερνιστούμε τη φράση αυτή του αξεπέραστου συγγραφέα του «Εκατό χρόνια μοναξιά» και να την κάνουμε μότο ζωής. Ο Κολομβιανός, νομπελίστας συγγραφέας, Gabriel García Márquez, γεννήθηκε σαν σήμερα το 1927 στην Αρακατάκα της Μαγδαλένας. Με αφορμή την ημέρα αυτή θα σταθούμε σε μεγάλες στιγμές της, γεμάτης γεγονότα και εμπειρίες, ζωής του πρωτοπόρου του Μαγικού Ρεαλισμού.

Γενέτειρα του Μαγικού Ρεαλισμού φαίνεται να είναι η Λατινική Αμερική με πιο γνωστό εκφραστή τον λογοτέχνη και νομπελίστα (1982), Gabriel García Márquez. To έργα του χαίρουν ευρείας κριτικής αναγνώρισης και παγκόσμιας εμπορικής επιτυχίας χάρη στο χαρακτηριστικό λογοτεχνικό του ύφος, το οποίο είναι συνδεδεμένο με τη μυθοπλασία της Νοτίου Αμερικής, ειδικότερα από το 1960 και μετά. Με κειμενικούς όρους τώρα, το μυθιστόρημα του Μαγικού Ρεαλισμού κατέρριψε τον παραδοσιακό διαχωρισμό του φανταστικού από το συμβατικό, του υπερφυσικού από το φυσικό, του υποκειμενικού από το φυσιολογικό, σε μια προσπάθεια να υπογραμμίσει μέσα από τους μύθους και τα σύμβολα που συνεχώς επαναλαμβάνονται, τον τρόπο με τον οποίο όλες αυτές οι σφαίρες αλληλεπιδρούν ώστε να καθορίσουν τη ζωή των ανθρώπων και τη μοίρα των λαών. Ενδεχομένως ο όρος να φαίνεται αντιφατικός, ωστόσο η λεπτή ειρωνεία πίσω από όλο αυτό είναι πως μόνο μέσα από τον συγκερασμό του φανταστικού με το πραγματικό μπορεί τελικά η αλήθεια να αναδυθεί πλήρως στη λογοτεχνία.

εικόνα άρθρου (Gabriel José García Márquez: «Μην κλαις επειδή τελείωσε. Χαμογέλα επειδή συνέβη»)

Ο Gabriel García Márquez, το πρώτο από τα έντεκα παιδιά της οικογένειας, έζησε τα παιδικά του χρόνια με τους παππούδες του. Η γιαγιά του, του διηγιούνταν ιστορίες με φαντάσματα και νεκρούς, εμπνευσμένες από μύθους της Λατινικής Αμερικής, ενώ ο παππούς του τον επανέφερε στην πραγματικότητα με καθημερινές βόλτες και τις ιστορίες του από τον εμφύλιο του 1899. Μετά το γυμνάσιο, ο Márquez σπούδασε νομική και πολιτικές επιστήμες στο πανεπιστήμιο της Μποκοτά, σπουδές που δεν ολοκλήρωσε ποτέ καθώς αποφάσισε να ακολουθήσει την πραγματική του αγάπη, τη συγγραφή. Αρχικά, και για πολλά χρόνια, καταπιάστηκε με τη δημοσιογραφία. Αρθρογραφούσε στην εφημερίδα Εl Universal στην Καρταχένα ενώ αργότερα απέκτησε τη δική του στήλη στην El Heraldo με το ψευδώνυμο Septimus.

Δημοσιεύει τα πρώτα του διήγηματα, τα οποία λαμβάνουν θετική κριτική, ενώ ο ίδιος συνεχίζει να μελετά τους αγαπημένους του συγγραφείς της Δύσης: Franz Kafka, James Joyce, Ernest Hemingway, Virginia Woolf, και William Faulkner. Εν συνεχεία, φεύγει για την Ευρώπη ως ανταποκριτής της εφημερίδας Εl Espectador αλλά δεν αργεί να επιστρέψει.

Η ερωτική ιστορία του Γκάμπο (όπως τον αποκαλούσαν οι δικοί του άνθρωποι) με τη Mercedes Barcha αποτελεί μια άκρως τρυφερή ιστορία καθώς πρωτοσυνάντησε τη μετέπειτα σύζυγό του και μητέρα των δύο γιων του, όταν εκείνη ήταν μόλις σε ηλικία εννέα ετών ενώ εκείνος δεκαέξι. Ακολούθησε ένα διακριτικό φλερτ χρόνων μέχρι η Mercedes Barcha να τελειώσει το σχολείο και να ενηλικιωθεί. Έμειναν μαζί ως το τέλος της ζωής του, εγκατεστημένοι στο Μεξικό από το 1961, και όπως ο ίδιος δήλωσε σε συνέντευξή του στο The Paris View, το μόνο πράγμα για το οποίο μετάνιωσε είναι που δεν απέκτησαν μια κόρη. 

εικόνα άρθρου (Gabriel José García Márquez: «Μην κλαις επειδή τελείωσε. Χαμογέλα επειδή συνέβη»)

Ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο στη ζωή του αποτέλεσε η φιλία του με τον Κουβανό ηγέτη, Fidel Castro. Όλα ξεκίνησαν με την πρώτη επίσκεψη του συγγραφέα στην Αβάνα το 1959 και την άνοδο του Castro στην εξουσία. Αρκετά χρόνια αργότερα, τη δεκαετία του 1990, ο Márquez θα προσπαθήσει να μεσολαβήσει για τις σχέσεις Castro - Clinton σε μια απόπειρα επικοινωνίας των δύο κρατών. Ο Bill Clinton υπήρξε άλλωστε και ο πρόεδρος που ήρε την απαγόρευση εισόδου του Márquez στις ΗΠΑ, που κράτησε πάνω από 30 χρόνια λόγω της σχέσης του συγγραφέα με τον Castro και της φιλοαριστερής του δράσης γενικότερα. Όπως πολλοί σύγχρονοί του λατινοαμερικανοί λογοτέχνες, ο Márquez αναμίχθηκε ενεργά στην πολιτική και φλέρταρε με τον κομμουνισμό.

εικόνα άρθρου (Gabriel José García Márquez: «Μην κλαις επειδή τελείωσε. Χαμογέλα επειδή συνέβη»)

Το 1982 η Σουηδική Ακαδημία τον βράβευσε με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας «για τα μυθιστορήματα και τα διηγήματά του, στα οποία το φανταστικό και το πραγματικό συνδυάζονται σε έναν πλούσιο κόσμο φαντασίας, αντανακλώντας τη ζωή και τις συγκρούσεις μιας ηπείρου» και εκείνος εκφωνεί τον περίφημο λόγο του « Η μοναξιά της Λατινικής Αμερικής». Τα τελευταία χρόνια αποσύρθηκε από τη δημόσια ζωή καθώς αντιμετώπιζε προβλήματα με τον καρκίνο των λεμφαδένων. Πέθανε στις 17 Απριλίου 2014, σε ηλικία 87 ετών στο Μεξικό. Ο πρόεδρος της Κολομβίας Juan Manuel Santos κήρυξε τριήμερο εθνικό πένθος στη μνήμη του μεγάλου συγγραφέα λέγοντας: «Για να αποτίσουμε φόρο τιμής στη μνήμη του Gabriel García Márquez κηρύσσω τριήμερο εθνικό πένθος». Και πρόσθεσε: «Ολόκληρη η Κολομβία πενθεί, καθώς έφυγε ο πιο αγαπητός και αξιοθαύμαστος συμπατριώτης μας όλων των εποχών». «Υπήρξε, και δεν υπερβάλλω, ο Κολομβιανός ο οποίος σε ολόκληρη την ιστορία της χώρας μας μετέφερε πιο μακριά και πιο ψηλά το όνομα της πατρίδας μας», συνέχισε. Και τέλος: «Για εμάς τους Κολομβιανούς ο Γκάμπο δεν εφηύρε τον μαγικό ρεαλισμό, ήταν ο σημαντικότερος εκπρόσωπός του σε μια χώρα που εκπροσωπεί η ίδια τον μαγικό ρεαλισμό. Μια χώρα που συνδυάζει τη χαρά και τον πόνο, την ποίηση και τη σύγκρουση».

εικόνα άρθρου (Gabriel José García Márquez: «Μην κλαις επειδή τελείωσε. Χαμογέλα επειδή συνέβη»)
εικόνα άρθρου (Gabriel José García Márquez: «Μην κλαις επειδή τελείωσε. Χαμογέλα επειδή συνέβη»)

Μερικά από τα σημαντικότερα έργα του είναι: «Ο Συνταγματάρχης δεν έχει κανέναν να του γράψει» (1961), το εμβληματικό του μυθιστόρημα «Εκατό χρόνια μοναξιά» (1967), «Το φθινόπωρο του Πατριάρχη» (1975), «Χρονικόν ενός προαναγγελθέντος θανάτου» (1981), «Ο έρωτας στα χρόνια της χολέρας» (1985), η αυτοβιογραφική αποτίμηση της ζωής του «Zω για να τη διηγούμαι» (2002) και τέλος αξίζει ιδιαίτερης μνείας η βιογραφία του από τον Gerald Martin «Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες: η βιογραφία του» (2008) με την οποία ο Martin ασχολήθηκε επί δεκαεπτά χρόνια.

Ας κλείσουμε το αφιέρωμα αυτό με τα λόγια του ίδιου του Γκάμπο από την αποχαιρετιστήρια επιστολή που συνέταξε όταν αποφάσισε να αποσυρθεί:

Το αύριο δεν το έχει εξασφαλίσει κανείς, είτε νέος είτε γέρος. Σήμερα μπορεί να είναι η τελευταία φορά που βλέπεις τους ανθρώπους που αγαπάς. Γι' αυτό μην περιμένεις άλλο, κάν' το σήμερα, γιατί αν το αύριο δεν έρθει ποτέ, θα μετανιώσεις σίγουρα για τη μέρα που δεν βρήκες χρόνο για ένα χαμόγελο, μια αγκαλιά, ένα φιλί και ήσουν πολύ απασχολημένος για να κάνεις πράξη μια τελευταία τους επιθυμία. Κράτα αυτούς που αγαπάς κοντά σου, πες τους ψιθυριστά πόσο πολύ τους χρειάζεσαι, αγάπα τους και φέρσου τους καλά, βρες χρόνο για να τους πεις «συγνώμη», «συγχώρεσέ με», «σε παρακαλώ», «ευχαριστώ» κι όλα τα λόγια αγάπης που ξέρεις. Κανείς δεν θα σε θυμάται για τις κρυφές σου σκέψεις. Ζήτα απ' τον Κύριο τη δύναμη και τη σοφία για να τις εκφράσεις. Δείξε στους φίλους σου τι σημαίνουν για σένα.

Εικόνες (Πηγές)

  • http://america.aljazeera.com
  • http://elpais.com
  • http://i.dailymail.co.uk
  • http://www.newyorker.com
  • http://img.periodista.gr
  • https://images-na.ssl-images-amazon.com/
εικόνα αρθρογράφου (Βικτώρια Τατσίδου)

σχετικά με τον αρθρογράφο
Βικτώρια Τατσίδου

Με λένε Βικτώρια, ζω στη Θεσσαλονίκη και είμαι... άσε! ηλικίες δε χρειάζεται πλέον να αναφέρουμε! Τελείωσα το τμήμα Φιλολογίας Α.Π.Θ. και αυτό συνέβαλε σίγουρα στην αγάπη μου για τη λογοτεχνία, ελληνική και ξένη. Μ' αρέσουν οι ξένες γλώσσες, οι διαφορετικές κουζίνες και τα ταξίδια, με αγαπημένο προορισμό το Λονδίνο, όπου πέρασα ένα εξάμηνο.

Artcore magazine's footer