Άρθρα :: Ταινιοθήκη articles :: selected column

επιλογή γλώσσας
choose language

23.10
2017

Loveless, του Andrey Zvyagintsev

εικόνα εξωφύλλου άρθρου (Loveless, του Andrey Zvyagintsev)

Όπως διατρανώνει εμφατικά ο τίτλος του, το «Χωρίς αγάπη», του σπουδαίου Ρώσου Andrey Zvyagintsev, φύεται κακήν κακώς σε ένα κόσμο στραγγιγμένο από οποιαδήποτε τρυφερότητα και ενσυναίσθηση. Σε ένα κόσμο άνυδρο και στείρο. Το αληθινά σπαρακτικό, όμως, στο σύμπαν του “Loveless” είναι ότι ανιχνεύονται, ακόμη και στα πιο σκοτεινά του σημεία, κάποιες στάλες ανάγκης. Ανάγκης για εκδήλωση συμπόνοιας, για κυοφόρηση αισθήματων, για την ανθρωπιά του να νοιάζεσαι και να μοχθείς για ένα σκοπό που σε υπερβαίνει εξ ορισμού και καθ’ ολοκληρίαν.

Οι δύο κεντρικοί ήρωες του “Loveless” είναι βυθισμένοι σε μία κατάσταση κινούμενης βαλτότητας. Βυθίζονται στην ψευδαίσθηση πως προχωρούν, πως εξελίσσονται, πως αφήνουν πίσω τους τα βαρίδια του παρελθόντος. Και καταλήγουν πλανεμένοι και αδαείς, με σκίαστρα σε μάτια και καρδιά. Να παλεύουν με νύχια και με δόντια να ξεφορτωθούν τη μοναδική υπενθύμιση μιας ζωής που έχουν πιστέψει ότι είναι μονάχα μια κακή ανάμνηση. Η ζωή, όμως, χωρίς αγάπη, δεν είναι μία στιγμή που περνά και χάνεται. Είναι μία στιγμή που απλώνεται στον χρόνο και τραβάει τις άκρες του κάδρου για να χωρέσουν τα πάντα μέσα.

εικόνα άρθρου (Loveless, του Andrey Zvyagintsev)

Ο Zvyagintsev μπολιάζει την ταινία του με όλες τις σταθερές της ώς τώρα φιλμογραφίας του, αλλά κατορθώνει, παρά την καταχνιά και τον ζόφο του καμβά του, να ψελλίσει στιγμιότυπα σπαρακτικής κατανόησης. Οι ήρωές του διαθέτουν εκείνη τη σαγηνευτική αποστροφή που δεν σου επιτρέπει εύκολα να ξεκολλήσεις τη ματιά σου. Είναι δούλοι μιας απατηλής υπόσχεσης ευδαιμονίας, είναι προσκολλημένοι σε κάθε μικροπρέπεια που τους περιτριγυρίζει. Είναι γνήσια τέκνα ενός τόπου που μπατάρει και βουλιάζει.

Είναι δειλοί απέναντι σε κάθε επιβολή σκοταδισμού και μωρίας, είτε αυτή προέρχεται από φονταμενταλιστές της ηθικολατρίας και των τύπων είτε προέρχεται από την πνιγηρή γεροντική ζοχάδα. Είναι θωρακισμένοι πίσω από τη φιλαυτία τους, είναι φορείς της διάλυσης, της ρωγμής, της απόσχισης, του ατομικιστικού θριάμβου. Είναι σημαδούρες μίας πνευματικής terra cotta, που λατρεύει τη δεισιδαιμονική εσχατολογία, που θεωρεί ισάξια τέκνα μιας πόλης τον Πούσκιν και τον Πούτιν (εκπληκτικά απολαυστική σπόντα), που απλώνει αποβλακωμένα την αρίδα της παρακολουθώντας καταστροφή, πόνο και τρόμο, που εκτυλίσσονται σε απόσταση αναπνοής, στις οθόνες της.

εικόνα άρθρου (Loveless, του Andrey Zvyagintsev)

Ναι, οι ήρωες του Zvyagintsev είναι Ρώσοι ώς το μεδούλι, αλλά όχι μόνο ως φυντάνια της σύγχρονης Ρωσίας. Είναι διαχρονικοί συνεχιστές ενός αταβισμού απόλυτης συντριβής. Η ρωσική κουλτούρα, είτε με τη μορφή της τέχνης είτε με αυτή της λαϊκής δοξασίας, είναι μία ωδή στην αμαρτωλή πτώση. Ο άνθρωπος χωλαίνει, ο άνθρωπος γκρεμίζεται, καταδικασμένος εκ προοιμίου να αμαρτάνει. Κι αν η αμαρτία του είναι αναπόδραστη, η συντετριμμένη εδάφισή του είναι ένα θαρραλέο άλμα προς τα κάτω. Το πρωταγωνιστικό ζευγάρι του “Loveless” έχει προς στιγμή λησμονήσει τούτη την υποχρέωση χαμήλωσης του βλέμματος. Και η εξαφάνιση του βλασταριού τους, η σχεδόν μαγική του εξάχνωση από αυτό τον κόσμο μίσους και εγωισμού είναι η καμπάνα της υπενθύμισης.

εικόνα άρθρου (Loveless, του Andrey Zvyagintsev)

Ο Zvyagintsev δεν υποκύπτει ούτε μία στιγμή στον πειρασμό να εκφράσει απέχθεια για τους συναισθηματικά ακρωτηριασμένους ήρωές του. Ακόμη ακόμη, όσο κι ακούγεται παράδοξο, δεν μπαίνει καν στη διαδικασία να σιχτιρίσει μισανθρωπικά συλλήβδην τον κόσμο όπου διαδραματίζονται όλα αυτά τα ζοφερά και απεχθή συμβάντα. Σκιαγραφεί το κάθετι αποτρόπαιο, δεν χαρίζει ελαφρυντικά, αλλά (μας/τους) δείχνει πως υπάρχει και κάτι ακόμη. Για κάθε εγκαταλειμμένο κτίριο, γεμάτο ερείπια και χαλάσματα (εντελώς ταρκοφσκικά τα πλάνα που αντανακλούν τον εσωτερικό κόσμο του εξαφανισμένου παιδιού), υπάρχουν τα φωτισμένα πρόσωπα, οι φακοί και τα γυαλιστερά γιλέκα των άδολων εθελοντών. Για κάθε ανούσιο καυγά και κάθε εκνευριστική ασυνεννοησία μεταξύ του ζευγαριού, υπάρχει η στεντόρεια και διαυγής φωνή του συντονιστή διασώστη, στις εντολές της οποίας υπακούουν αναντίρρητα οι μέχρι πρότινος ξεροκέφαλοι καυγατζήδες. Για κάθε περαστικό που θα χαθεί στο σκοτάδι του πάρκου, υπάρχει ένας άλλος που θα κοντοσταθεί στη στάση του λεωφορείου, μπας και μπορεί να βοηθήσει.

εικόνα άρθρου (Loveless, του Andrey Zvyagintsev)

Σε σχέση με το προ πενταετίας “Elena”, που έθιγε κι αυτό το ζήτημα του τι μέλλει γενέσθαι με τις γενιές που έπονται, ο Zvyagintsev αποδεικνύεται την ίδια στιγμή ερμητικά απαισιόδοξος, αλλά και υποδόρια παραχωρητικός. Αυτή τη φορά, επιφυλάσσει στον σπόρο του μέλλοντος το δικαίωμα της επιλογής, της αυτοδιάθεσης. Σε ένα τέτοιο κόσμο, το μέλλον διαλέγει να εξαφανιστεί για να διασφαλίσει την παρουσία του. Καλύτερα μια μικρή καθυστέρηση, παρά μία διαιώνιση του ερέβους.

Loveless, του Andrey Zvyagintsev
Μεταφρασμένος τίτλος: Χωρίς αγάπη
Είδος: Δράμα
Διάρκεια: 128'

*Aναδημοσίευση από το cinedogs.gr, κινηματογραφικό συνεργάτη του Artcore magazine

εικόνα αρθρογράφου (Aureliano Buendia)

σχετικά με τον αρθρογράφο
Aureliano Buendia

Οργάνωσε τριανταδύο ένοπλες εξεγέρσεις και τις έχασε όλες. Απόκτησε δεκαεφτά αρσενικά παιδιά από δεκαεφτά διαφορετικές γυναίκες που εξοντώθηκαν όλα το ένα μετά το άλλο μέσα σε μια και μόνη νύχτα πριν το μεγαλύτερο φτάσει στην ηλικία των τριανταπέντε χρόνων. Ο ίδιος επέζησε μετά από δεκατέσσερις απόπειρες δολοφονίας, εβδομήντα τρεις ενέδρες κι ένα εκτελεστικό απόσπασμα. Έζησε, παρ' όλο που ήπιε με τον καφέ του μια δόση στρυχνίνης, που θα ήταν αρκετή για να σκοτώσει ένα άλογο.

Artcore magazine's footer