Άρθρα :: Συνεντεύξεις articles :: selected column

επιλογή γλώσσας
choose language

31.03
2016

Spectrum: Ένα πολύχρωμο φάσμα

εικόνα εξωφύλλου άρθρου (Spectrum: Ένα πολύχρωμο φάσμα)

Παράθεση: «Το spectrum είναι το φάσμα των χρωμάτων. Για εμάς, το spectrum είναι το φάσμα του φύλου και της σεξουαλικότητας των ανθρώπων και ό,τι αυτό συνεπάγεται. Δεν υπάρχει μόνο το πρότυπο του άντρα που πρέπει να ντύνεται «αντρικά», να συμπεριφέρεται «αντρικά» κ.ο.κ. και το αντίστοιχο για τη γυναίκα, αλλά υπάρχει ποικιλομορφία όσον αφορά τον τρόπο που ο καθένας θέλει να εκφράζει το φύλο του».

εικόνα άρθρου (Spectrum: Ένα πολύχρωμο φάσμα)

Το ντοκιμαντέρ “Spectrum” είναι αποτέλεσμα της ομαδικής δουλειάς τεσσάρων νεαρών γυναικών από τη Θεσσαλονίκη. Η ταινία, που προβλήθηκε στο 18ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, πραγματεύεται το ζήτημα της ταυτότητας φύλου, τα στερεότυπα και την αποδοχή των τρανς ατόμων, με γνώμονα τις ζωές τριών ηρωίδων προερχόμενων από διαφορετικά περιβάλλοντα. Οι δημιουργοί της ταινίας, Χαρά Καλλιοντζή, Ιωάννα Παπαϊωάννου, Διώνη Τέγου και Δήμητρα Τσαλκιτζόγλου, μοιράστηκαν μαζί μας εμπειρίες και σκέψεις.

εικόνα άρθρου (Spectrum: Ένα πολύχρωμο φάσμα)

Το ντοκιμαντέρ αρχικά ήταν η πτυχιακή σας εργασία. Πώς αποφασίσατε να κάνετε ντοκιμαντέρ και τι τεχνικές και πρακτικές δυσκολίες αντιμετωπίσατε;
Επιλέξαμε αυτή τη μορφή διπλωματικής εργασίας, επειδή το είδος του ντοκιμαντέρ συνδυάζει και τη δημοσιογραφική έρευνα, που αφορά άμεσα τη σχολή μας και την τέχνη του κινηματογράφου. Η δημιουργία ενός ντοκιμαντέρ είναι μία πολύ απαιτητική διαδικασία, η οποία χρειάζεται μεγάλη αφοσίωση και συντονισμό. Φυσικά, όλα αυτά έρχονται από μόνα τους όταν υπάρχει σωστή επικοινωνία και συνεργασία μεταξύ των μελών της ομάδας. Ωστόσο, κάποιες φορές, κυρίως λόγω απειρίας, υπήρξαν λάθη που είχαν ως αποτέλεσμα τεχνικές δυσκολίες που δεν μπορούσαμε να διορθώσουμε. Παρ’ όλα αυτά, οι τεχνικές δυσκολίες δεν ήταν πολλές, κυρίως γιατί είχαμε μια μικρή εμπειρία στη δημιουργία οπτικοακουστικών παραγωγών μέσα από εργασίες της σχολής, αλλά και δικής μας προσωπικής ενασχόλησης. Οι πρακτικές δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε είχαν να κάνουν με το τόπο των γυρισμάτων. Χρειάστηκε να ταξιδέψουμε στην Αθήνα τρεις φορές για να μπορέσουμε να ολοκληρώσουμε την έρευνά μας και τα γυρίσματα.

Τι σας ώθησε να ασχοληθείτε με το ζήτημα της ταυτότητας φύλου;
Εξαρχής θέλαμε να ασχοληθούμε με κάποιο κοινωνικό ζήτημα. Η ταυτότητα φύλου ήταν ένα θέμα με το οποίο θέλαμε να εξοικειωθούμε, καθώς και οι ίδιες δεν είχαμε επαρκή ενημέρωση. Κατά τη διάρκεια της έρευνάς μας, συνειδητοποιήσαμε ότι είναι ένα θέμα που δεν είναι ευρύτερα γνωστό στην ελληνική κοινωνία και που προβάλλεται με στερεοτυπικό, ακόμη και προσβλητικό τρόπο από την πλειονότητα των μέσων μαζικής ενημέρωσης. 

Πώς οργανώσατε την έρευνά σας;
Αρχικά, μόλις επιλέξαμε το θέμα του ντοκιμαντέρ, η πρώτη μας ενέργεια ήταν να κάνουμε μια διαδικτυακή έρευνα και να επικοινωνήσουμε με αρμόδια πρόσωπα, ώστε να μας ενημερώσουν για τα ζητήματα που τις/τους απασχολούν. Η πρώτη επαφή έγινε με το Σ.Υ.Δ. (Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών) στην Αθήνα. Στη συνέχεια, επικοινωνήσαμε με άλλες LGBTQIA ομάδες σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, με τις οποίες αργότερα βρισκόμασταν για να συζητήσουμε το θέμα μας από κοντά. Έπειτα, με τη σύμφωνη γνώμη των προσώπων, κανονίζαμε τη συνέντευξη. Στην έρευνα συνέβαλαν επίσης και άτομα που μας έδωσαν σημαντικές πληροφορίες, αλλά δεν κινηματογραφήθηκαν για προσωπικούς λόγους. Παράλληλα, συμμετείχαμε σε σεμινάρια και εκδηλώσεις με θέμα την ταυτότητα φύλου σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Ουσιαστικά, η έρευνά μας γινόταν μέσα από την καταγραφή των συνεντεύξεων που παίρναμε και των εκδηλώσεων που παρακολουθούσαμε. 

Πώς αντιλαμβάνεστε τον όρο spectrum;
Κυριολεκτικά, το spectrum είναι το φάσμα των χρωμάτων. Για εμάς, το spectrum είναι το φάσμα του φύλου και της σεξουαλικότητας των ανθρώπων και ό,τι αυτό συνεπάγεται. Δεν υπάρχει μόνο το πρότυπο του άντρα που πρέπει να ντύνεται «αντρικά», να συμπεριφέρεται «αντρικά» κ.ο.κ. και το αντίστοιχο για τη γυναίκα, αλλά υπάρχει ποικιλομορφία όσον αφορά τον τρόπο που ο καθένας θέλει να εκφράζει το φύλο του. Το γεγονός ότι κάποιος έχει αντρικά γεννητικά όργανα δεν σημαίνει αναγκαία ότι πρέπει να ανταποκριθεί στον ρόλο που η κοινωνία τού έχει αποδώσει, και αυτό ισχύει αντίστοιχα για τα άτομα που έχουν γυναικεία γεννητικά όργανα. Ο καθένας και η καθεμία θα πρέπει να εκφράζει το φύλο του/της με τον τρόπο που επιθυμεί, και όχι με τον τρόπο που ορίζουν τα κυρίαρχα κοινωνικά στερεότυπα για την αρρενωπότητα και τη θηλυκότητα.

εικόνα άρθρου (Spectrum: Ένα πολύχρωμο φάσμα)

Ως ομάδα, λειτουργείτε συλλογικά και αντι-ιεραρχικά. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά;
Πρόκειται για μία ομαδική δουλειά, πράγμα που σημαίνει ότι μέσα από τακτικές και πολύωρες συναντήσεις αποφασίζαμε ομόφωνα τις επόμενες κινήσεις μας, κυρίως όσον αφορά το κομμάτι της επικοινωνίας, και φυσικά τη δομή του ντοκιμαντέρ. Αναπόφευκτα, είχαμε συγκεκριμένους ρόλους. Για παράδειγμα, η Δήμητρα και η Χαρά είχαν αναλάβει τη διεύθυνση φωτογραφίας, ενώ η Διώνη και η Ιωάννα την εκπόνηση των συνεντεύξεων, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι περιοριζόμασταν σε αυτούς τους ρόλους. Η αντι-ιεραρχική δομή αφορά κυρίως το κομμάτι της οργάνωσης και τον τρόπο που έχουμε δομήσει το θέμα. Έπρεπε να βρούμε μία κοινή αφηγηματική γραμμή, με την οποία θα συμφωνούσαμε όλες. 

Άλλα άτομα που συνέβαλαν στη δημιουργία του ντοκιμαντέρ; (π.χ. μουσική, artwork κλπ.)
Ο Joey μάς έδωσε τη μουσική για το ντοκιμαντέρ, και πιστεύουμε ότι δεν θα μπορούσε να ταιριάξουν καλύτερα άλλα κομμάτια πέρα από αυτά που ήδη έχουμε. Τo artwork έγινε από τη Χαρά που είναι στην ομάδα. Βοήθησαν όμως και πολλοί φίλοι και φίλες σε άλλα πράγματα για την επίτευξη του ντοκιμαντέρ, και τους ευχαριστούμε πολύ. 

Όσον αφορά το είδος του ντοκιμαντέρ, συχνά τίθεται το ζήτημα αν η μορφή (η αισθητική) είναι πιο σημαντική από το περιεχόμενο (το θέμα). Σας προβλημάτισε καθόλου αυτό; Πώς καταφέρατε να βρείτε την ισορροπία;
Το θέμα του ντοκιμαντέρ είναι ερευνητικό. Η δομή και η συνοχή του ήταν οι προτεραιότητές μας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι παραμελούσαμε και το αισθητικό κομμάτι. Όταν ένα ντοκιμαντέρ αφορά ένα κοινωνικό ζήτημα, πρωταρχικός στόχος είναι η επαρκής και σωστή κάλυψη του θέματος. Ωστόσο, επειδή δεν πρόκειται για τηλεοπτικό ρεπορτάζ αλλά για κινηματογραφικό είδος, η αισθητική είναι ένας βασικός άξονας, ο οποίος εμπλουτίζει το ερευνητικό κομμάτι και δίνει την ξεχωριστή ταυτότητα του σκηνοθέτη. Το γεγονός ότι είμαστε τέσσερα άτομα μας έδωσε τη δυνατότητα να συνδυάσουμε αυτούς τους δύο παράγοντες τόσο κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων όσο και του μοντάζ.

εικόνα άρθρου (Spectrum: Ένα πολύχρωμο φάσμα)

Πείτε μας δυο λόγια για τη συνεργασία σας με τις τρεις πρωταγωνίστριες. Έχετε κρατήσει επαφές;
Με τις δύο πρωταγωνίστριες, Ντένη και Νανά, γνωριστήκαμε μέσω των LGBTQI ομάδων στις οποίες συμμετείχαν. Την Άννα τη γνωρίσαμε τυχαία, αλλά είχαμε επαφή μαζί της μέσω του Σ.Υ.Δ. Και οι τρεις ήταν από την αρχή πρόθυμες να μας βοηθήσουν, και η συνεργασία ήταν ευχάριστη. Έχουμε κρατήσει επαφή με όλα τα άτομα που βοήθησαν στη δημιουργία του ντοκιμαντέρ. 

Στο ντοκιμαντέρ θίγετε και το ζήτημα της κοινωνικής αποδοχής. Τι πιστεύετε ότι θα βοηθούσε στην εξάλειψη των στερεοτύπων, την αναγνώριση και την αποδοχή των trans και gender fluid ατόμων;
Σίγουρα, η σωστή ενημέρωση βοηθάει στην εξάλειψη των στερεοτύπων. Και, ευτυχώς, η ενημέρωση σήμερα δεν πηγάζει αποκλειστικά από τα κυρίαρχα και συστημικά Μέσα, τα οποία έχουν αποδείξει ουκ ολίγες φορές το πόσο απαράδεκτα είναι. Τα social media και γενικότερα το διαδίκτυο δίνουν βήμα στους ανθρώπους της τρανς κοινότητας, έτσι ώστε να ανοίξουν διάλογο για τα ζητήματα που τους απασχολούν με τη σοβαρότητα που αρμόζει. Ήδη, στην trans και queer κοινότητα υπάρχουν κινήματα που μάχονται ενεργά για την απόκτηση των δικαιωμάτων τους. Στους χώρους αυτούς, υπάρχει μΙα δυναμική παρουσία με στόχο τη διάχυση της άρτιας πληροφόρησης για τα trans και queer ζητήματα στην κοινωνία. Για να επιτευχθούν η εξάλειψη των στερεοτύπων και η αναγνώριση και η αποδοχή των trans και gender fluid προσώπων, χρειάζεται αγώνας τόσο από τους ίδιους/τις ίδιες όσο και από τα υπόλοιπα μέλη της κοινωνίας, να σταθούμε όλοι και όλες αλληλέγγυοι/ες στον αγώνα τους για την απόκτηση δικαιωμάτων. 

Θεωρείτε ότι η πρόσφατη ψήφιση του συμφώνου συμβίωσης για τα ομόφυλα ζευγάρια θα βοηθήσει στην κατοχύρωση των δικαιωμάτων των LGBTQI ατόμων;
Είναι ένα πρώτο βήμα, αλλά χρειάζεται ένας διαρκής αγώνας, γιατί το ελληνικό κράτος απ’ ό,τι βλέπουμε έχει πολύ δρόμο ακόμη μπροστά του για να αποβάλει από πάνω του τον ομοφοβικό και τρανσφοβικό του χαρακτήρα. Επίσης, το σύμφωνο συμβίωσης, αν και είναι ένα πολύ θετικό βήμα για την ελληνική κοινωνία, δεν έχει άμεση σχέση με τη νομική αναγνώριση ταυτότητας φύλου. Για παράδειγμα, η ταυτότητα μιας διεμφυλικής γυναίκας δεν αναγνωρίζεται από το κράτος, αν συνάψει με το σύντροφό της το σύμφωνο συμβίωσης. Το ότι το κράτος τούς αναγνωρίζει ως «ομόφυλο ζευγάρι» είναι ενάντια στον αγώνα των τρανς ανθρώπων να κατοχυρωθεί η ταυτότητα φύλου τους. Επιπλέον, ακόμα και αν νομικά κατοχυρωθεί κάτι, δεν σημαίνει ότι κατοχυρώνεται και κοινωνικά. Δηλαδή, ακόμη και μετά την ψήφιση του συμφώνου συμβίωσης υπάρχουν ομοφοβικές και τρανσφοβικές συμπεριφορές, γεγονός που δείχνει ότι κάποιες αντιλήψεις είναι βαθιά ριζωμένες παρά τη νομική τους υπόσταση. Επομένως, το ζητούμενο είναι να αλλάξουν τα πράγματα σε βάθος και όχι επιφανειακά, μόνο και μόνο για να έχουν υλικό τα ΜΜΕ. 

Σχέδια για το μέλλον; Θα ταξιδέψει το “Spectrum”;
Τo “Spectrum”, μετά το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, θα προβληθεί στο Outview Festival στην Αθήνα, στα μέσα Απριλίου. Ακόμη δεν γνωρίζουμε τις ημερομηνίες προβολής. Όλα τα νέα για το ντοκιμαντέρ μπορείτε να τα βρείτε στη σελίδα μας στο facebook: www.facebook.com/spectrumdoc

εικόνα άρθρου (Spectrum: Ένα πολύχρωμο φάσμα)

Συνέντευξη: Χριστίνα Τέντε

εικόνα αρθρογράφου (Artcore)

σχετικά με τον αρθρογράφο
Artcore

Επειδή ξέρουμε πόσο θα θέλατε να μιλήσετε σε γνωστούς αγαπημένους και νέους αλλά πολλά υποσχόμενους δημιουργούς, αλλά πού να τρέχετε τώρα, θα το κάνουμε εμείς στο Artcore, δηλαδή οι Αrtκόρες και Artκούροι που μαζί αποτελούμε μια πολυσχιδή και αρμονική (4 με 6 κάθε απόγευμα) προσωπικότητα υψηλού δημοσιογραφικού κύρους που ζεί για να ρωτάει και ρωτάει για να ζήσει (αυτό και εσείς) καλύτερα… Επίσης η ιδία περσόνα θα είναι υπεύθυνη για την προώθηση δημιουργών, ομάδων, συγκροτημάτων, χώρων, εκδηλώσεων, λιτανειών, γάμων και βαπτίσεων, με (ατυπικά) δελτία τύπου και λοιπά κουραφέξαλα τα οποία θα δημοσιεύονται ανά καιρούς σε άλλα μέσα, διαδικτυακά και μή (χειρότερα). Ευχαριστούμε.

Artcore magazine's footer