Άρθρα :: Συνεντεύξεις articles :: interviews

επιλογή γλώσσας
choose language

26.09
2016
  • Column: Συνεντεύξεις
  • Author: Artcore

Πέτρος Σεβαστίκογλου: «Το “Insensο” είναι ένας μονόλογος πάνω στην προδοσία και στον έρωτα»

εικόνα εξωφύλλου άρθρου (Πέτρος Σεβαστίκογλου: «Το “Insensο” είναι ένας μονόλογος πάνω στην προδοσία και στον έρωτα»)

Το “Insensο” αφηγείται την ιστορία μετά το “Senso” του Visconti. Μια Ιταλίδα ερωτεύεται έναν Αυστριακό αξιωματικό που την εγκαταλείπει και εκείνη πληγωμένη τον προδίδει και τον οδηγεί στο θάνατο. Το έργο του Δημητριάδη είναι ένας μονόλογος πάνω στον έρωτα, την ολοκλήρωση και τον εκμηδενισμό. Μετά από δύο παραστάσεις στο Ινστιτούτο Γκροτόφσκι της Πολωνίας, ανεβαίνει στο Θέατρο Τέχνης της Φρυνίχου. Μιλήσαμε με τον σκηνοθέτη Πέτρο Σεβαστίκογλου για την παράσταση, το κείμενο και τα ζητήματα που πραγματεύεται.

εικόνα άρθρου (Πέτρος Σεβαστίκογλου: «Το “Insensο” είναι ένας μονόλογος πάνω στην προδοσία και στον έρωτα»)

Πώς αποφασίσατε να ανεβάσετε το “Insensο”;
Η ηθοποιός που παίζει, η Αλεξάνδρα Καζάζου, είναι Ελληνοπολωνή, έχει τελεώσει το τμήμα θεατρικών σπουδών και κάποια στιγμή εφυγε για το Βρότσλαβ της Πολωνίας, όπου γεννήθηκε, για να δουλέψει στο Ινστιτούτο Γκροτόφσκι. Έμεινε εκεί πέντε χρόνια δουλεύοντας ως ηθοποιός και κάνοντας μαθήματα. Φεύγοντας, το Ινστιτούτο της πρότεινε να ανεβάσει μία παράσταση και εκείνη επικοινώνησε μαζί μου για να συνεργαστούμε. Η Αλεξάνδρα πρότεινε να σκεφτούμε κάποιο μονόλογο και σχεδόν ταυτόχρονα μας ήρθε στο μυαλό ο Δημήτρης Δημητριάδης. Έψαξα και βρήκα το “Insensο”, που δεν το είχα διαβάσει. Από τη στιγμή που το διάβασα, λοιπόν, ένιωσα κάτι που συμβαίνει σπάνια, όταν διαβάζεις ένα κείμενο και νιώθεις να σε αγγίζει σε όλους τους τομείς, σε όλα τα επίπεδα, από το θεωρητικό στο καλλιτεχνικό και στο προσωπικό. Είναι ένα κείμενο που θα ήθελες να έχεις γράψει εσύ, ένα κείμενο από το οποίο δεν χάνεις λέξη, δηλαδή όλα ξαφνικά αποκτούν ένα νόημα. Θα έλεγα ότι για μένα μπορεί τελικά να είναι αυτή η ουσία της τέχνης: έρχεται κάποιος και μέσα από ένα κείμενο, μια παράσταση, μια ταινία, φωτίζει δικά σου σκοτεινά μονοπάτια, που δεν τα είχες περπατήσει. Είναι σα να βάζει έναν προβολέα εκεί. Και, ξαφνικά, κάτι που αισθανόσουν ότι υπάρχει, κάτι που ήξερες ότι υπάρχει, ξαφνικά κάποιος το καταγράφει και σου το προσφέρει. Την ίδια εντύπωση έκανε το έργο και στην Αλεξάνδρα, οπότε ξεκινήσαμε αμέσως να το δουλεύουμε. 

Το βασικό θέμα του έργου είναι ο απόλυτος, ολοκληρωτικός, καταστροφικός έρωτας και η προδοσία. Τι υπάρχει πίσω και πέρα από αυτό;
Το “Insensο”, ο μονόλογος μιας γυναίκας που έχει προδοθεί και έχει προδώσει τον σύντροφό της, προέρχεται από το “Senso“ του Luchino Visconti το οποίο και προέρχεται από το βιβλίο του Camillo Boito. Το “Insensο” είναι ένας μονόλογος πάνω στην προδοσία και στον έρωτα, είναι η πράξη μετά το “Senso“, μετά τη φυλάκιση του αγαπημένου της ηρωίδας. Το έργο φωτίζει ό,τι μπορεί να σημαίνει «έρωτας», έρωτας σαρκικός, πνευματικός, καταστροφικός κλπ. Αυτό είναι ένα πολύ δυνατό κομμάτι – όποιος έχει ερωτευθεί, όποιος έχει πληγωθεί, θα αναγνωρίσει χίλια δυο πράγματα στο έργο – αλλά θεωρώ ότι η ουσία βρίσκεται πολύ πιο πέρα, σε ό,τι δεν έχουμε τολμήσει, σε ό,τι δεν τολμάμε εκατό τοις εκατό. Ουσιαστικά, το ζήτημα της γυναίκας αυτής δεν είναι η σκέψη ότι «με πρόδωσε και τον πρόδωσα», αλλά ότι «δεν τόλμησα να πάω εκεί που δεν έχω πάει ποτέ, έχω κάνει κύκλους γύρω μου, αλλά ποτέ δεν βγήκα από αυτούς τους κύκλους και μόνο αν είχα ξεπεράσει τον κύκλο μου, θα μπορούσα να ενωθώ με αυτόν τον άνθρωπο εκατό τοις εκατό». Για εμάς τους ανθρώπους, σημασία έχουν αυτοί οι κύκλοι που δημιουργούμε και πέρα από αυτούς δεν τολμάμε να κινηθούμε – κι αυτό είναι το πιο επαναστατικό πράγμα που θα μπορούσε να συμβεί. Το νόημα είναι πώς κινούμαστε στις βεβαιότητές μας, κινούμαστε σε αυτά που ξέρουμε, σε αυτά που έχουμε μάθει. Γιατί, ουσιαστικά, χρειάζεται τεράστια δύναμη και τεράστια αυταπάρνηση για να ξεπεράσεις αυτούς τους κύκλους, να σπάσεις τους τοίχους που δεν ξέρεις τι υπάρχει πίσω τους, τι θα συναντήσεις. Αυτό είναι το ουσιαστικό: σαν άνθρωποι και σαν κοινωνίες, να ξεπεράσουμε τους τοίχους που έχουν χτίσει γύρω μας. 

εικόνα άρθρου (Πέτρος Σεβαστίκογλου: «Το “Insensο” είναι ένας μονόλογος πάνω στην προδοσία και στον έρωτα»)

Πώς δουλέψατε κατά την προετοιμασία της παράστασης;
Γενικότερα, στους μονολόγους είναι εντελώς διαφορετική η προσέγγιση και η προετοιμασία σε σχέση με την προετοιμασία ενός θιάσου. Εδώ, πρέπει να καθίσεις πρόσωπο με πρόσωπο με τον ηθοποιό, να συντονιστείτε και να αρχίσετε να πάλλεστε με τον ίδιο τρόπο. Κάναμε μια έρευνα με την Αλεξάνδρα αναζητώντας παρόμοια κείμενα. Εννοείται ότι είδαμε την ταινία του Visconti και μια παραλλαγή του Tinto Brass. Ψάχναμε ταινίες και θεατρικά, ψάχναμε βιβλία που μπορεί να αναφέρονται στο ίδιο θέμα. Αυτό που μας τράβηξε, κυρίως, ήταν τα «Αποσπάσματα του Ερωτικού Λόγου» του Roland Barthes. Εκεί βρήκαμε πάρα πολλά κλειδιά. Δηλαδή, βρήκαμε τρόπους να οριοθετήσουμε κάπως πιο ξεκάθαρα, αυτό που ήδη ξέραμε και αυτό που ήδη νιώθαμε με βάση το αρχικό κείμενο. Μετά λοιπόν, πετάξαμε στην άκρη όλα αυτά που είχαμε δει, διαβάσει και κάνει, και είπαμε «αυτά μπαίνουν σε μια γωνιά, πάμε τώρα να αυτοσχεδιάσουμε». Κόψαμε τον μονόλογο σε ενότητες με το ίδιο θέμα. Και επειδή το Ινστιτούτο Γκροτόφσκι προσφέρει πολύ σωματικό θέατρο, δηλαδή δίνεται έμφαση στο σώμα και οι διάφορες έννοιες εκφράζονται μέσα από το σώμα, οι λέξεις μέσα από την κίνηση, ξεκινήσαμε σιγά σιγά δουλεύοντας κάθε μέρα μία παράγραφο. Η Αλεξάνδρα αυτοσχεδίαζε πάνω στο θέμα της κάθε παραγράφου, στην αρχή χωρίς λόγια και με σωματική δράση. Από ένα σημείο και μετά, είδαμε ότι κάποιες κινήσεις επαναλαμβάνονταν. Συνειδητοποιήσαμε ότι οι κινήσεις είναι πανομοιότυπες, γιατί εκφράζουν μια κυματομορφή, μια εσωτερική ανάσα, που, θες δεν θες, είναι αναγκαία. Έτσι προέκυψαν κάποια leitmotiv, που «έρχονται συνέχεια και μεταμορφώνονται». Και εκφράζουν, ακριβώς, τη μεταμόρφωση αυτής της γυναίκας από την αρχή μέχρι το τέλος. Μετά προστέθηκε και ο λόγος, που είναι βέβαια μια άλλου είδους πληροφορία. Όταν ο Δημητριάδης μιλάει για «σιωπηλή όπερα», ουσιαστικά αναφέρεται στο γεγονός ότι υπάρχει μόνο το σώμα του ηθοποιού και η φωνή του. Και την ιδιαίτερη στίξη που έχει το έργο, μια στίξη που σου δίνει ρυθμό, σε μεγάλο βαθμό την κρατήσαμε. Ο ρυθμός σου δίνει μια πληροφορία διαφορετική από αυτή που έχει ο λόγος και διαφορετική από αυτή που εκφράζει το σώμα. Σου δίνει αυτό το έξτρα, αυτό το παραπάνω, που δεν το έχει ούτε το ίδιο το κείμενο, αλλά ούτε και η κίνηση. Προσπαθήσαμε ώστε αυτά τα τρία να αλληλοσυμπληρώνονται και να μην αποτελεί απλώς το ένα επανάληψη του άλλου. Ήταν σαν να κουρδίζαμε ένα μουσικό όργανο: βρίσκαμε κάτι στο ρυθμό και αυτός μας άλλαζε την κίνηση ή βρίσκαμε κάτι στο λόγο και αυτός μας άλλαζε τον ρυθμό. 

Στην Πολωνία το έργο παίχτηκε στα ελληνικά με πολωνικούς υπέρτιτλους. Πώς συνδυάστηκε η πυκνή κίνηση και ο ρυθμός με τους υπέρτιτλους;
Δεν παραθέσαμε φυσικά ολόκληρο το έργο – δεν θέλαμε να το κάνουμε, γιατί αλλιώς οι θεατές δεν θα έκαναν τίποτε άλλο από το να διαβάζουν το κείμενο. Κάναμε λοιπόν μια σύμπτυξη, τη δείξαμε στον Δημήτρη Δημητριάδη και συμφώνησε απολύτως. Κάποιοι υπέρτιτλοι στα ελληνικά θα υπάρχουν και στις παραστάσεις που θα παιχτούν στην Ελλάδα, γιατί κάποια κομμάτια του κειμένου δεν τα λέει η Αλεξάνδρα. Είναι μια άρνηση της ηρωίδας να δηλώσει κάτι που το κείμενο δηλώνει ή, άλλες φορές, είναι σκέψεις που η ίδια δεν τολμάει να εκφράσει, ενώ το κείμενο τις εκφράζει. 

εικόνα άρθρου (Πέτρος Σεβαστίκογλου: «Το “Insensο” είναι ένας μονόλογος πάνω στην προδοσία και στον έρωτα»)

Μιλήστε μας για την εμπειρία στο Ινστιτούτο Γκροτόφσκι, στο Βρότσλαβ της Πολωνίας.
Ήταν μια πολύ ωραία εμπειρία, γιατί βρεθήκαμε στο κτήριο που έφτιαξε ο ίδιος ο Γκροτόφσκι, το οποίο έχει ανακαινιστεί από το κράτος και είναι ένα αριστούργημα. Ένα τεράστιο κτήριο, με μία μεγάλη αίθουσα παραστάσεων, δύο άλλες μικρότερες, χώρους για πρόβες, χώρους για να μένουν οι καλεσμένοι – οπότε μέναμε εκεί και απλώς κατεβαίναμε για πρόβα – τεράστιος κήπος, ποτάμι στο βάθος. Αν εξαιρέσουμε τους -15 βαθμούς που είχε, όλα ήταν υπέροχα. Είμασταν βουτηγμένοι από το πρωί μέχρι το βράδυ σε αυτόν τον χώρο και δουλεύαμε. Όσο για την υποδοχή από το κοινό, επειδή είχαμε τους υπέρτιτλους στα πολωνικά, πολλοί μας είπαν ότι από ένα σημείο και μετά δεν ήθελαν να τους διαβάζουν, γιατί παρακολουθώντας την κίνηση και ακολουθώντας τον ρυθμό της γλώσσας, μπορούσαν να «εισχωρήσουν» σε αυτό που συνέβαινε, ήθελαν να συμμετέχουν σε αυτή τη σωματική και ακουστική εμπειρία. 

Για το τέλος, μία ερώτηση σχετική με το κείμενο. Σε κάποιο σημείο η ηρωίδα αναφέρει ότι «η απόλυτη κατοχή του άλλου είναι το τέλος του», ενώ σε ένα άλλο σημείο μιλάει για το «απεχθές τίποτα». Τι είναι αυτό το «απόλυτο» και πώς σχετίζεται με το τίποτα; Μιλάμε για δυνάμεις που εξυψώνουν μέσα από τον εκμηδενισμό ή εκμηδενίζουν μέσα από την εξύψωση;
Οτιδήποτε το απόλυτο είναι κάτι στο οποίο στοχεύουμε αλλά έτσι κι αλλιώς δεν θα το φτάσουμε ποτέ. Είναι σαν αυτό που έλεγε ο Dali: «μη φοβάστε το τελειότερο, εξάλλου δεν θα το φτάσετε ποτέ». Οτιδήποτε το απόλυτο, λοιπόν, είναι κάτι που νομίζω ότι δεν θα κατακτήσουμε ποτέ, αλλά μόνο αν στοχεύουμε σε αυτό, μπορούμε να ξεπεράσουμε κάποια όρια. Άρα το να εκμηδενιστείς μέσα από τον έρωτα για να δοθείς εκατό τοις εκατό σε κάποιον ή να μηδενίσεις τον εαυτό σου για να δοθείς κάπου αλλού, ναι, είναι πολύ κοντά σε αυτό το απόλυτο που ζητάς, αλλά δεν θα το φτάσεις – και κατά βάθος δεν θες και να το φτάσεις. Και όσο ρομαντικό και αν ακούγεται, είναι πολύ θαρραλέο να πεις ότι εκμηδενίζεσαι, για να ξαναγεννηθείς ουσιαστικά. Σβήνω ό,τι είμαι για να γίνω κάτι άλλο. Και ο θάνατος στο έργο έχει αυτόν τον ρόλο: μηδενίζω, μηδενίζομαι για να ξαναγεννηθώ. Εδώ υπάρχει ο φόβος και το ρίσκο, ότι αυτό το μηδέν στο οποίο φτάνω, μπορεί τελικά να είναι και το απόλυτο μηδέν, μπορεί να είναι απλώς το τέλος και τίποτα άλλο. Υπάρχει αυτός ο φόβος, επειδή ακριβώς δεν ξέρουμε τι υπάρχει πίσω από το τείχος. 

εικόνα άρθρου (Πέτρος Σεβαστίκογλου: «Το “Insensο” είναι ένας μονόλογος πάνω στην προδοσία και στον έρωτα»)

Συντελεστές

Ερμηνεία : Αλεξάνδρα Καζάζου
Σκηνοθεσία: Πέτρος Σεβαστίκογλου
Σκηνικά : Πέτρος Σεβαστίκογλου
Κοστούμι : Bajka Tworek
Φωτισμοί : Karol Jarek
Παραγωγή: Ινστιτούτο Γκροτόφσκι και Avant Art

Πληροφορίες

Μονή Λαζαριστών του ΚΘΒΕ
Διάρκεια παράστασης: 1-9/10/2016

Συνέντευξη: Χριστίνα Τέντε

εικόνα αρθρογράφου (Artcore)

σχετικά με τον αρθρογράφο
Artcore

Επειδή ξέρουμε πόσο θα θέλατε να μιλήσετε σε γνωστούς αγαπημένους και νέους αλλά πολλά υποσχόμενους δημιουργούς, αλλά πού να τρέχετε τώρα, θα το κάνουμε εμείς στο Artcore, δηλαδή οι Αrtκόρες και Artκούροι που μαζί αποτελούμε μια πολυσχιδή και αρμονική (4 με 6 κάθε απόγευμα) προσωπικότητα υψηλού δημοσιογραφικού κύρους που ζεί για να ρωτάει και ρωτάει για να ζήσει (αυτό και εσείς) καλύτερα… Επίσης η ιδία περσόνα θα είναι υπεύθυνη για την προώθηση δημιουργών, ομάδων, συγκροτημάτων, χώρων, εκδηλώσεων, λιτανειών, γάμων και βαπτίσεων, με (ατυπικά) δελτία τύπου και λοιπά κουραφέξαλα τα οποία θα δημοσιεύονται ανά καιρούς σε άλλα μέσα, διαδικτυακά και μή (χειρότερα). Ευχαριστούμε.

Artcore magazine's footer