Άρθρα :: Συνεντεύξεις articles :: interviews

επιλογή γλώσσας
choose language

02.03
2016
  • Column: Συνεντεύξεις
  • Author: Artcore

Δημήτρης Αγαρτζίδης: «Η “Λούλα” ανοίγει ένα παράθυρο στο υπαρξιακό μας κενό»

εικόνα εξωφύλλου άρθρου (Δημήτρης Αγαρτζίδης: «Η “Λούλα” ανοίγει ένα παράθυρο στο υπαρξιακό μας κενό»)

Βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Βαγγέλη Ραπτόπουλου που σόκαρε και δίχασε στα τέλη των 90s, η «Λούλα» ανεβαίνει στη σκηνή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου από την ομάδα Elephas tiliensis. Μιλήσαμε με τον Δημήτρη Αγαρτζίδη, τον ένα εκ των δύο σκηνοθετών της παράστασης, σχετικά με το κείμενο, τη μεταφορά του στη σκηνή, τον ερωτισμό και την κρίση. 

Πώς αποφασίσατε να ανεβάσετε τη Λούλα;
Η λογοτεχνία είναι ένα πολύ πρόσφορο και ανοιχτό υλικό. Η «Λούλα» συγκεκριμένα αντικατοπτρίζει τη σκέψη μας για το κοινωνικοπολιτικό μας παρελθόν, ενώ ανοίγει κι ένα παράθυρο στο υπαρξιακό μας κενό και τον μεταφυσικό μας τρόμο. Κι αυτά με ένα γλωσσικό ύφος σχεδόν αντιλογοτεχνικό. Ήταν ένα πολύ ελκυστικό πείραμα. 

­Η «Λούλα» είναι ένα λογοτεχνικό κείμενο με πολλούς «φίλους» και άλλους τόσους «εχθρούς». Τι δυσκολίες αντιμετωπίσατε κατά τη θεατρική απόδοση; Σας προβλημάτισε η εχθρική στάση (ειδικά των λογοτεχνικών κριτικών) απέναντι στο έργο;
Προσπαθούμε να αντισταθούμε στον φόβο και να ακολουθούμε το ένστικτό μας. Η κριτική ­–είτε θετική είτε αρνητική– ανοίγει ένα διάλογο, τον οποίο δε θέλουμε να αποφύγουμε. Άλλωστε, αν κάθε φορά το κριτήριο είναι τι θα αρέσει, καταλήγεις να χάνεις τον στόχο. Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα ενέχει πολλά αντιφατικά στοιχεία τόσο ως προς την πλοκή όσο και ως προς τη γραφή του,­ οπότε υπήρχε η δυσκολία να επικεντρωθούμε στον δικό μας πυρήνα σε σχέση με το ίδιο το μυθιστόρημα. 

Μεταφέρετε στη σκηνή ένα κείμενο που, όταν πρωτοκυκλοφόρησε, είχε χαρακτηριστεί ως «πορνογράφημα». Θεωρείτε ότι η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει απελευθερωτικά σε μια συντηρητική κοινωνία όπως η ελληνική;
Θέλω να πιστεύω πως μπορεί να υπονομεύσει ­τον ελληνικό συντηρητισμό σε κάποιο βαθμό, έστω και με έμμεσο τρόπο. Οτιδήποτε μπορεί να μας δημιουργήσει μια γόνιμη αμηχανία ή μια επιπλέον σκέψη είναι κέρδος προσωπικό και συνολικό. 

­Στο πρωτότυπο κείμενο –αν και δεν διατυπώνεται ρητά– υπονοείται ότι τα γυναικεία υποκείμενα καταστέλλονται, είτε βιώνουν την ηδονή είτε όχι. Φαίνεται δηλαδή πως η πατριαρχική κοινωνία τιμωρεί τόσο την ανοργασμία όσο και την σεξουαλική απελευθέρωση της γυναίκας. Θεωρείτε το κείμενο, κατά κάποιον τρόπο, φεμινιστικό;
Πιστεύω πως το κείμενο σχολιάζει τον δυτικό τρόπο ζωής που θέλει τη γυναίκα απαραίτητα σεξουαλική, πιο συγκεκριμένα, τον τρόπο με τον οποίο το lifestyle της το επιβάλλει. Και επικεντρώνεται στην αναζήτησή της αληθινής, προσωπικής ταυτότητας. Νομίζω πως η ηρωίδα είναι γυναίκα, γιατί οι γυναίκες είναι πιο ευαίσθητες στους κραδασμούς, πιο ευαίσθητες στα ερεθίσματα. Η Λούλα αφομοιώνει το περιβάλλον και, κατά κάποιο τρόπο, θα μπορούσαμε να πούμε ότι το αποβάλλει μέσα από το σώμα της.

εικόνα άρθρου (Δημήτρης Αγαρτζίδης: «Η “Λούλα” ανοίγει ένα παράθυρο στο υπαρξιακό μας κενό»)

­Θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε την αναζήτηση του οργασμού ως αναζήτηση για την απόλαυση γενικά. Η απώλεια της απόλαυσης είναι δείγμα μιας κοινωνίας της υπεραφθονίας ή της έλλειψης;
Είναι δείγμα μιας κοινωνίας που επικαλείται την υπεραφθονία, για να καλύψει τις εσωτερικές της τρύπες. Είναι μια κοινωνία με έλλειψη χαράς. 

­Ποιες είναι για εσάς οι ομοιότητες και ποιες οι διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στην τότε κοινωνία της μυθιστορηματικής Λούλας και τη σημερινή κοινωνία της θεατρικής Λούλας;
Προφανώς, έχει μεσολαβήσει η οικονομική κρίση, που έσκασε τη φούσκα του ψέματος μέσα στο οποίο μεγαλώσαμε. Έτσι όμως, βλέποντάς το από θετική σκοπιά, έχει έρθει μια περίοδος αναστοχασμού και ανασυγκρότησης. Κατά τα άλλα, η κυρίαρχη νοοτροπία έχει βαθιές ρίζες, και η εκπαίδευση στην Ελλάδα έχει μεγάλα κενά ως προς το τι ενήλικες θέλει να διαμορφώσει. Όπως όμως αντιλαμβάνομαι από τη συναναστροφή μας με εφήβους, το θετικό είναι ότι η κριτική σκέψη και η ωριμότητά τους δεν συγκρίνεται με εκείνη που είχαμε εμείς κατά τη δεκαετία του '90. 

­Λούλα και Εύη. Δύο αντίθετες προσωπικότητες, αυτόνομες και «ολοκληρωμένες» ή δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, δύο λειψά πρόσωπα που αλληλοσυμπληρώνονται; Είναι μια ριζοσπαστική προσέγγιση του καρτεσιανού υποκειμένου, το οποίο πλέον «αισθάνεται, άρα υπάρχει»;
Όταν η κοινωνία όχι μόνο δεν ενθαρρύνει την κριτική σκέψη, αλλά επιδιώκει να φτιάξει παραγωγικές μηχανές χωρίς κρίση, νομίζω πως είναι υγιές ένστικτο να στραφείς στις αισθήσεις σου. Το πρόβλημα ξεκινά από τη στιγμή που είμαστε ανίκανοι να αναγνωρίσουμε τις αισθήσεις και τα συναισθήματά μας. Ζούμε σε κοινωνίες που θέλουν τα άτομα να χειραγωγούνται εύκολα, από όλες τις απόψεις. Οι δύο κοπέλες θέλουν να αισθανθούν, αλλά δεν πιστεύω ότι μπορούν. 

­Πώς δουλέψατε μεταξύ σας; Και τι προσέγγιση χρησιμοποιήσατε στη σκηνοθεσία των δύο διαμετρικά αντίθετων χαρακτήρων, που θυμίζουν το αντιθετικό σχήμα Ζυστίν και Ζυλιέτ του Μαρκήσιου Ντε Σαντ;
Αυτό το σχήμα, όσο και αν φαίνεται πως εμπεριέχει αντιφάσεις, για μας είναι αλληλοσυμπληρωματικό. Η μία είναι το alter ego της άλλης. Η Λούλα θα μπορούσε να είναι η Εύη, και η Εύη θα μπορούσε να είναι η Λούλα. Κι επειδή πέρυσι, όταν δουλέψαμε το «Αλεξανδρινό κουαρτέτο», ασχοληθήκαμε πολύ με το δίδυμο Ζυστίν-Ζυλιέτ, η σύνδεση έγινε αυτόματα και ως προς την πρόσληψη και ως προς την στην απόδοση αυτού του διδύμου.

εικόνα άρθρου (Δημήτρης Αγαρτζίδης: «Η “Λούλα” ανοίγει ένα παράθυρο στο υπαρξιακό μας κενό»)

­Πώς προσεγγίσατε τον χαρακτήρα­-φάντασμα, τον Bρικόλακα;
Αυτό ήταν ένα μεγάλο ερώτημα από την αρχή. Πώς προσεγγίζεται κάτι που μπορεί να περιέχει τα πάντα; Έτσι στραφήκαμε στο ζώο και στο ζωικό ένστικτο. 

­Συνεργαστήκατε με τον συγγραφέα του βιβλίου;
Ο Βαγγέλης ήταν θερμός και υποστηρικτικός από την πρώτη μέρα και κάθε μέρα. Κάναμε μαζί μια πρώτη ανάγνωση της θεατρικής εκδοχής, συζητήσαμε γι' αυτήν και μετά βρεθήκαμε στην παράσταση. Έχουμε σχεδόν καθημερινή επικοινωνία και μεγάλη χαρά για την παράσταση.

Ο συγγραφέας έχει χαρακτηρίσει τη Λούλα ως «πολιτικό μυθιστόρημα από την ανάποδη». Υπάρχει πολιτική διάσταση στη θεατρική απόδοση και, αν ναι, με ποιον τρόπο αποδίδεται;
Το μυθιστόρημα είναι πολιτικό, αν και δεν περιέχει ούτε μια πολιτική φράση. Η τηλεόραση γίνεται ο μοναδικός πολιτικός και κοινωνικός σύνδεσμος. Φτιάξαμε λοιπόν ένα κλειστό περιβάλλον, όπου η μόνη σύνδεση (ή μη σύνδεση) με το έξω είναι η οθόνη. Μια οθόνη που περιέχει ό,τι βρίσκεται μέσα στο μυαλό της Λούλας. 

­Πείτε μας δυο λόγια για την ομάδα Elephas Tiliensis. Πώς εμπνευστήκατε αυτό το τόσο πρωτότυπο όνομα;
Είναι ο νάνος ελέφαντας της Τήλου. Οι ελέφαντες αυτοί, αποκλεισμένοι σε ένα τόσο μικρό για το μέγεθός τους περιβάλλον, σταδιακά συρρικνώθηκαν για να μπορέσουν να επιβιώσουν. Από αυτό το διπλό νόημα, ότι αναγκάζεσαι να συρρικνωθείς για να επιβιώσεις και ταυτόχρονα ότι κατορθώνεις να επιβιώσεις συρρικνωμένος, προέκυψε και το όνομα της ομάδας. 

­Σχέδια για το μέλλον; Θα ταξιδέψει η «Λούλα» σε άλλες πόλεις;
Υπάρχουν σχέδια, που αυτή τη στιγμή διαμορφώνονται. Σχετικά με τη «Λούλα», υπάρχει η επιθυμία και το ενδιαφέρον να ταξιδέψει. Το θέλουμε πολύ κι ελπίζω να τα καταφέρουμε.

 

«Λούλα» από την ομάδα Elephas tiliensis

Συντελεστές

Δραματουργική Επεξεργασία-Σκηνοθεσία: Δημήτρης Αγαρτζίδης, Δέσποινα Αναστάσογλου
Παίζουν: Ανθή Ευστρατιάδου, Βίκυ Κατσίκα
Στη φωνή του Στέλιου ακούγεται ο Πέτρος Μάλαμας
Σκηνικός χώρος-Κοστούμια: Μαγδαληνή Αυγερινού
Μουσική: costinho (Κωστής Ζουλιάτης)
Φωτισμοί-Φωτογραφίες: Karol Jarek
Video: Μικαέλα Λιακατά, Ιάσων Αρβανιτάκης
Kίνηση: Αλεξάνδρα Καζάζου
Κατασκευές-Γλυπτά: Ιωάννα Πλέσσα

Πληροφορίες

ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΟΣΜΟΥ – ΚΑΤΩ ΧΩΡΟΣ
Αντισθένους 7 και Θαρύπου
Παραστάσεις: Από την 1 Φεβρουαρίου μέχρι τις 8 Μαρτίου 2016
Ημέρες και ώρες: Σάββατο 18.30, Κυριακή 21.30, Δευτέρα και Τρίτη: 21.15

 

Συνέντευξη: Χριστίνα Τέντε

εικόνα αρθρογράφου (Artcore)

σχετικά με τον αρθρογράφο
Artcore

Επειδή ξέρουμε πόσο θα θέλατε να μιλήσετε σε γνωστούς αγαπημένους και νέους αλλά πολλά υποσχόμενους δημιουργούς, αλλά πού να τρέχετε τώρα, θα το κάνουμε εμείς στο Artcore, δηλαδή οι Αrtκόρες και Artκούροι που μαζί αποτελούμε μια πολυσχιδή και αρμονική (4 με 6 κάθε απόγευμα) προσωπικότητα υψηλού δημοσιογραφικού κύρους που ζεί για να ρωτάει και ρωτάει για να ζήσει (αυτό και εσείς) καλύτερα… Επίσης η ιδία περσόνα θα είναι υπεύθυνη για την προώθηση δημιουργών, ομάδων, συγκροτημάτων, χώρων, εκδηλώσεων, λιτανειών, γάμων και βαπτίσεων, με (ατυπικά) δελτία τύπου και λοιπά κουραφέξαλα τα οποία θα δημοσιεύονται ανά καιρούς σε άλλα μέσα, διαδικτυακά και μή (χειρότερα). Ευχαριστούμε.

Artcore magazine's footer