Άρθρα :: PerfOrMatiVe wOr(L)ds articles :: performative wor(l)ds

επιλογή γλώσσας
choose language

20.02
2015

Βirdman ή το Tέλος της Mίμησης

εικόνα εξωφύλλου άρθρου (Βirdman ή το Tέλος της Mίμησης)

Βirdman, μια ταινία για την πτώση του Θεάτρου, σε μια εποχή που αναδεικνύει την πραγματικότητα ως έννοια πιο σχετική από την αλήθεια. 

H τελευταία ταινία του Alejandro González Iñárritu (“Βiutiful”, “Babel”, “Amores Perros”), είναι αφιερωμένη στον κόσμο του θεάτρου. Από τις απρόσμενα ενδιαφέρουσες Χολιγουντιανές παραγωγές, προτεινόμενη με εννιά υποψηφιότητες στα φετινά Όσκαρ, (μεταξύ άλλων καλύτερης ταινίας, αυθεντικού σεναρίου, σκηνοθεσίας, μοντάζ και φωτογραφίας), αποκτά ιδιαίτερη μνεία στη στήλη αυτή, λόγω της κριτικής που ασκεί στο θέατρο (“the Theatre” σύμφωνα με τα λόγια της Lindsay Duncan, στον ρόλο της αμείλικτης κριτικού), ένα είδος τέχνης το οποίο φέρεται ως ανεπίκαιρο κι αναχρονιστικό. Ακολουθώντας τα πλάνα που με μαεστρία συνθέτει ο Μεξικανός σκηνοθέτης και τη σκιαγράφηση του κεντρικού ήρωα, Riggan Thomson, ως alter ego του Michael Keaton που τον υποδύεται, παρακολουθούμε τη σταδιακή καταβαράθρωση του θεάτρου, μέσα από τη σύγκρισή του από τη μια με τον μεγαλειώδη κόσμο της φαντασίας, που προσφέρει το σινεμά, κι από την άλλη με την ωμή πραγματικότητα που δεν παριστάνεται, αλλά συμβαίνει μπροστά στα αδηφάγα βλέμματα των θεατών.

Η πλοκή της ταινίας ακολουθεί την εμμονική ύστατη προσπάθεια του κεντρικού ήρωα να διεκδικήσει μια θέση στο περιβόλι της αθανασίας, που ιδανικά θα του προσφέρει η σκηνή του Βroadway. Πρόκειται για ένα μεσήλικα, πρώην σταρ της μεγάλης οθόνης, που επιδιώκει να ξεφύγει από τη ρετσινιά της δημοφιλίας που του προσέφερε ο ρόλος του υπερήρωα σε ένα Χολιγουντιανό μπλοκμπάστερ. Με περισσή φιλοδοξία προσαρμόζει, σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί στο ανέβασμα επι σκηνής μιας παλαιϊκής ιστορίας, 60 και πλέον ετών, του Raymon Carver. Περιτριγυρίζεται από εξίσου εγωμανείς και εξαιρετικά ανασφαλείς χαρακτήρες που μάταια επιζητούν προσωπική εξιλέωση μέσα από την αναγνώρισή τους από τους άλλους. Χαρακτηριστικό όλων, η επιθυμία να ξεφύγουν από την πραγματικότητα, ως συνέπεια της αδυναμίας τους να δράσουν μέσα σ’ αυτήν και να προκαλέσουν την αλλαγή. 

Το θέατρο παρουσιάζεται ως το κρησφύγετο τέτοιου είδους ανθρώπων. Ένας χώρος προστατευμένος από το απρόσμενο, όπου τα πιστόλια είναι καρναβαλίστικα παιχνίδια καουμπόιδων και το κοινό μια ομοιογενής μάζα λευκών μεσοαστών. Παράλληλα με τις αλλεπάλληλες προσπάθειες του Riggan Thomson να προσεγγίσει την ακριβή ερμηνεία που θα αποδώσει την απόλυτη Αλήθεια της θεατρικής περσόνας που υποδύεται, παρατηρούμε τις εντυπωσιακές του πτήσεις με τα φτερά του κινηματογραφικού υπερήρωα που τον στοιχειώνει. Αυτά τα αποσπάσματα επίδειξης ισχύος της κινηματογραφικής γλώσσας, ως προς τις αναρίθμητες δυνατότητες στη δημιουργία εξωπραγματικών, φαντασμαγορικών καταστάσεων, αντιπαραβάλλονται με σκηνές μέτριας θεατρικής αληθοφάνειας.

Καθώς η ταινία εξελίσσεται και οι πρωταγωνιστές του εγκιβωτισμένου θεατρικού έργου, Mike Shiner (που υποδύεται ο Εdward Norton) και Riggan Thomson (Michael Keaton) συναγωνίζονται για την καλύτερη ερμηνεία, παρατηρείται κι ο υφέρπων σχολιασμός της ταινίας ως προς τον αναγκαίο μετασχηματισμό του θεάτρου και των συμβάσεών του, προκειμένου να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του σύγχρονου κοινού. Σε μια εποχή που το βίντεο του ημίγυμνου Riggan Thomson που τρέχει αλαφιασμένος στην Time Square, μαγνητίζει τα βλέμματα 350.000 θεατών, σε μόλις μια ώρα προβολής στο Youtube και η στύση του Mike Shiner επι σκηνής αποσπά κύματα ενθουσιωδών χειροκροτημάτων, η αναζήτηση της απόλυτης αλήθειας μέσα από παρωχημένα, θεατρικά τερτίπια μίμησης είναι καταδικασμένη.

Διαβάζοντας τα σημεία των καιρών και μέσα από την πίεση που ασκεί στον πρωταγωνιστή η επερχόμενη πρεμιέρα της παράστασης, ζήτημα (καλλιτεχνικής) ζωής ή θανάτου, τα περιθώρια δράσης-μίμησης γίνονται ανεπαίσθητα. Ο ήρωας καλείται να ξεπεράσει τα στεγανά της περιγραφής, τα όρια της αναπαράστασης. Εξωθείται σε δράση και μ’ αυτόν τον τρόπο γίνεται μέρος της αλλαγής της πραγματικότητας, της ζωής της ίδιας. Το θέατρο παύει να λειτουργεί ως καταφύγιο, η σκηνή πλημμυρίζει με αίμα και η τέχνη της performance κερδίζει το πιο θερμό χειροκρότημα. Λειτουργώντας ανάμεσα στα όρια μίμησης και πραγματικότητας, η τέχνη της performance είναι και ταυτόχρονα αναπαριστά την ίδια τη ζωή.

Ποιο μπορεί να είναι το μέλλον του θεάτρου, όταν κινηματογραφικά εφέ πλάθουν ασύγκριτους θαυμαστούς κόσμους και οι σκηνές γεμίζουν με σώματα έτοιμα να θυσιαστούν για να προκαλέσουν γνήσια συναισθήματα; Βirdman ή το τέλος της μίμησης, όταν τα ταμπούρλα του Χόλιγουντ βαράνε δείχνοντας τον δρόμο στο Βroadway. 

εικόνα αρθρογράφου (Δέριk'ο Μaλού)

σχετικά με τον αρθρογράφο
Δέριk'ο Μaλού

Κλείνω τα μάτια μου και φαντάζομαι πως δίνω ένα σάλτο, σηκώνω τα χέρια μου ψηλά και νιώθω ένα ζευγάρι φτερά να βαραίνει το κάτω μέρος των μπράτσων μου, ο κορμός μου στητός, τα πόδια μου μετέωρα. Κι όταν τα μάτια ξεθολώσουν, απολαμβάνω εξαίσια πανοράματα… Επιστρέφω, λογοκρίνω τα τρισύλλαβα επίθετα των εντυπώσεων, ρίχνω τα πολλά και στη βασούρα, κονταίνω τρεις πόντους τα ρεβέρ των περιγραφών, κοτσάρω έναν καημό στον πρόλογο και μια ευχή για κατακλείδα, πίνω μια γουλιά και κάπως έτσι… τα λέμε.

Artcore magazine's footer