Άρθρα :: Ανα-Παραστάσεις articles :: re-plays

επιλογή γλώσσας
choose language

18.11
2016

Αγαπητή Ελένα: Μια ομηρία επί σκηνής

εικόνα εξωφύλλου άρθρου (Αγαπητή Ελένα: Μια ομηρία επί σκηνής)

Τέσσερις τελειόφοιτοι μαθητές επισκέπτονται τη δασκάλα τους, Ελένα Σεργκέγεβνα, με αφορμή τα γενέθλιά της. Έχουν μόλις δώσει εξετάσεις για να μπουν στο πανεπιστήμιο. Η ατμόσφαιρα στο σπίτι είναι γιορτινή: της προσφέρουν λουλούδια, ανοίγουν σαμπάνιες, χορεύουν. Όμως πίσω από την επίσκεψη κρύβεται ένα βαθύτερο κίνητρο. Έτσι, η γιορτινή διάθεση μετατρέπεται σε κατάσταση ομηρίας και οι σκοτεινές πλευρές των χαρακτήρων βγαίνουν στην επιφάνεια. 

εικόνα άρθρου (Αγαπητή Ελένα: Μια ομηρία επί σκηνής)

Το θεατρικό έργο «Αγαπητή Ελένα» γράφτηκε τη δεκαετία του 1980, την κομβική δηλαδή δεκαετία που οδήγησε στη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, στην κατάρρευση του σοσιαλιστικού ονείρου. Η συγγραφέας, Λουντμίλα Ραζουμόβσκαγια, που υπήρξε σημαντικό και βραβευμένο μέλος της Ένωσης Σοβιετικών Συγγραφέων, προσπαθεί μέσα από το κείμενό της να αναπαραστήσει αφενός το αίσθημα κατάρρευσης και προδοσίας - «τα ιδανικά που μας πρόδωσαν» - αφετέρου την αγωνία και το πείσμα της νέας γενιάς να πατήσει επί πτωμάτων, ώστε να «επιβιώσει» στο νέο, άγνωστο, απειλητικό κόσμο. 

Πράγματι, το έργο αποτυπώνει ακριβώς τη στιγμή της μετάβασης. Στα λόγια των τεσσάρων νέων κυριαρχεί μια αποστροφή για το παρελθόν, μια απέχθεια απέναντι στις προηγούμενες γενιές και στα λάθη τους. Ταυτόχρονα, αναδύεται μια κανιβαλιστική διάθεση, ένας ακραίος ντετερμινισμός και αμοραλισμός, η απόλυτη έκφραση του «δόγματος» homo homini lupus. Οι τέσσερις νέοι είναι αποφασισμένοι να πατήσουν επί πτωμάτων για να κυριαρχήσουν και δεν διστάζουν να φτάσουν στις πιο ακραίες και βίαιες επιλογές για να πετύχουν τον στόχο τους. Χλευάζουν τη δασκάλα τους και τα ιδανικά που εκείνη πρεσβεύει. Ξεκινούν την «επίθεση» ασκώντας ψυχολογική πίεση και συναισθηματική βία, και καταλήγουν να στρέφονται με βίαιο τρόπο ο ένας εναντίον του άλλου. 

εικόνα άρθρου (Αγαπητή Ελένα: Μια ομηρία επί σκηνής)

Το κείμενο της Λουντμίλα Ραζουμόβσκαγια μετέφρασε η ηθοποιός Βικτώρια Χαραλαμπίδου μαζί με την Ειρήνη Χαραλαμπίδου, και το παρέδωσαν στην Ομάδα Νάμα και τη σκηνοθέτιδα Ελένη Σκότη. Τον ρόλο της Ελένας ερμηνεύει η Αριέττα Μουτούση, αποτελώντας κατά την άποψή μου, μια πολύ καλή επιλογή. Βλέπουμε μια μοναχική γυναίκα που έχει απογοητευτεί από τη ζωή της, αλλά προσπαθεί απεγνωσμένα να μας πείσει για το αντίθετο. Μια γυναίκα που έχει προδωθεί από τα ιδανικά της, αλλά εξακολουθεί να τα υπερασπίζεται με πείσμα. Ένα σπλαχνικό πλάσμα που πάντα θέλει να βλέπει το καλό στους άλλους – κι έτσι, εθελοτυφλεί ακόμα κι όταν είναι πλέον ξεκάθαρο ότι οι μαθητές της εκμεταλλεύονται την καλοσύνη της. 

Η παράσταση φανερώνει βέβαια κάποιες αδυναμίες. Κυριαρχεί, για παράδειγμα, πολλή ένταση από την αρχή της παράστασης, που καταλήγει να μοιάζει κάπως φτιαχτή, όχι αυθόρμητη. Αυτή η ένταση υποβαθμίζει, κατά την άποψή μου, τη δραματική κορύφωση στο τέλος του έργου. Παρατήρησα, επίσης, κάποιες ερμηνευτικές μεταπτώσεις από τους νεαρούς ηθοποιούς που αγγίζουν ένα ενδιαφέρον επίπεδο και μερικά λεπτά αργότερα φαίνεται να το χάνουν.

εικόνα άρθρου (Αγαπητή Ελένα: Μια ομηρία επί σκηνής)

Ωστόσο, ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί ο ηθοποιός Γιάννης Λεάκης, που υποδύεται τον Βαλόντια – τον «εγκέφαλο» του σχεδίου των τεσσάρων νεαρών. Ο χαρακτήρας παρουσιάζει από μόνος του τεράστιο ενδιαφέρον, καθώς πρόκειται για έναν ύπουλο και δολοπλόκο ωφελιμιστή με σαδιστικά χαρακτηριστικά. Για τον Βαλόντια, όλα είναι ένα παιχνίδι εξουσίας. Το παιχνίδι εξουσίας τον ελκύει, τον σαγηνεύει, βλέπει την κυριαρχία σαν μια πρόκληση και τη βία σαν ένα αστείο. Και χρησιμοποιεί ό,τι μέσο μπορεί να σκεφτεί για να πετύχει τον σκοπό του. Ο Βαλόντια είναι από εκείνους τους χαρακτήρες που περνούν τη ζωή τους στη σκιά, παρακολουθώντας και καταγράφοντας, μαθαίνοντας τα πάντα για το «θύμα» τους, μέχρι να έρθει η κατάλληλη στιγμή για να επιτεθούν. Και δεν σπαταλάει αμέσως όλες του τις δυνάμεις – σε αντίθεση με τους υπόλοιπους χαρακτήρες: τη Λιάλια, τον Πάβελ, τον Βίτια. Κάνει οικονομία δυνάμεων, αποδυναμώνοντας το θύμα του σιγά σιγά, μέχρι να το αποτελειώσει. 

Η ερμηνεία του Γιάννη Λεάκη είναι αντάξια του βάρους του ρόλου του. Ο ηθοποιός διαχειρίζεται πολύ σωστά τα συναισθήματα και την έντασή του, κατορθώνοντας να προσφέρει στο έργο την απαραίτητη κορύφωση και να καθηλώσει το κοινό. Οι εκφράσεις του, κατά τη διάρκεια του έργου, υποδηλώνουν τη σταδιακή εξέλιξη-μεταμόρφωση του ρόλου. Στην αρχή μεταμφιέζεται σε μια γλοιώδης προσωπικότητα που επιχειρεί –φαινομενικά χωρίς κανένα κίνητρο– να καλοπιάσει την Ελένα και, όσο περνά η ώρα, εξελίσσεται σε ένα σαδιστικό και αυταρχικό υποκείμενο που απλώς ηδονίζεται με το να βασανίζει τους γύρω του. 

εικόνα άρθρου (Αγαπητή Ελένα: Μια ομηρία επί σκηνής)

Ατού της παράστασης αποτελούν, βεβαίως, και τα εξαιρετικά σκηνικά που επιμελείται ο Γιώργος Χατζηνικολάου (βλ. και την παράσταση «Λεωφορείο ο Πόθος»). Για άλλη μια φορά, η αγάπη του Γιώργου Χατζηνικολάου για ρεαλισμό και αυθεντικότητα δημιουργεί μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα, και μας μεταφέρει σε ένα σοβιετικό διαμέρισμα της δεκαετίας του '80. 

εικόνα άρθρου (Αγαπητή Ελένα: Μια ομηρία επί σκηνής)

Η παράσταση «Αγαπητή Ελένα» παίζεται στο Θέατρο Επί Κολωνώ κάθε Πέμπτη, Παρασκευή και Σάββατο, στις 21:15 και κάθε Κυριακή, στις 18:30, μέχρι τις 29 Ιανουαρίου. 

Info

Συντελεστές

Παραγωγή: Ομάδα Νάμα
Μετάφραση: Βικτώρια Χαραλαμπίδου, Ειρήνη Χαραλαμπίδου
Σκηνοθεσία: Ελένη Σκότη
Σκηνικά/Κοστούμια: Γιώργος Χατζηνικολάου
Φωτισμοί: Αντώνης Παναγιωτόπουλος
Φωτογραφίες: Δημήτρης Στουπάκης
Βοηθοί σκηνοθέτη: Χρυσόθεμις Αμανατίδη, Βάλεια Τζανέτου 

Διανομή 

Ελένα Σεργκέγεβνα: Αριέττα Μουτούση
Βαλόντια: Γιάννης Λεάκος
Πάβελ: Μιχάλης Πανάδης
Βίτια: Χρήστος Κοντογεώργης
Λιάλια: Ηρώ Πεκτέση

εικόνα αρθρογράφου (Χριστίνα Τέντε)

σχετικά με τον αρθρογράφο
Χριστίνα Τέντε

Γεννήθηκα στο Ηράκλειο Κρήτης και μεγάλωσα στην Αλεξανδρούπολη. Σπούδασα Δημοσιογραφία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και τώρα κάνω το μεταπτυχιακό μου με θέμα τον Κινηματογράφο και τις Πολιτισμικές Σπουδές στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Μου αρέσει να γράφω και να περιπλανιέμαι. Αν μπορούσα να περιγράψω τη σχέση μου με την τέχνη, θα έλεγα ότι αγαπώ εκείνο το μαγικό σημείο όπου η γενιά των Beat συναντά τη Sarah Kane, τον David Lynch και τον Luis Buñuel.

Artcore magazine's footer