Άρθρα :: Beaux Arts articles :: selected column

επιλογή γλώσσας
choose language

13.03
2015

Μουσικοί πίνακες και ζωγραφιστές συνθέσεις

εικόνα εξωφύλλου άρθρου (Μουσικοί πίνακες και ζωγραφιστές συνθέσεις)

Τι κοινό μπορεί να έχει ένας Γάλλος μουσικοσυνθέτης με έναν Ρώσο ζωγράφο; Είναι δυνατόν η μουσική να πάρει σχήμα και μορφή και ένας πίνακας να βγάζει ήχους; 

Ο Κλωντ Ντεμπυσσύ (1862-1918) χαρακτηρίζεται συχνά, ως ο εκπρόσωπος του μουσικού ιμπρεσιονισμού, αν και ο ίδιος δεν δεχόταν αυτόν τον τίτλο. Γεννημένος στη Γαλλία σε μία περίοδο που η Ακαδημία είχε το μονοπώλιο στην Τέχνη, κατάφερε να μπει στο Κονσερβατουάρ, να κερδίσει βραβεία, προκρίσεις και υποτροφίες μένοντας πάντα πιστός στο προσωπικό του ύφος. Καταπιεσμένος από τον κλασικισμό της εποχής, διέκοψε τις σπουδές του στη Ρώμη, εναντιωμένος στην καταπίεση της συντηρητικής του εκπαίδευσης. 

Το 1880-1882 ταξίδεψε στη Ρωσία, όπου ήρθε σε επαφή με αρκετά σημαίνοντα πρόσωπα, όπως ο Τσαϊκόφσκι, η γνωριμία του με τον οποίο τον επηρέασε και τον απομάκρυνε από τις μέχρι τότε βαγκνερικές του επιρροές.

Ο τίτλος του ιμπρεσιονιστή του αποδόθηκε λόγω του χαρακτηριστικού του ύφους που είχε στην αρμονία των συνθέσεών του. Ένα από τα χαρακτηριστικά του είναι η χρήση μιας συνήχησης με στατικό τρόπο. Με αυτήν την τεχνική ο συνθέτης καταφέρνει το εξής: δημιουργείται η εντύπωση στον ακροατή ότι μία μουσική στιγμή αποδομείται στις διάφορες «αποχρώσεις» της, σαν να περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό της. Η έλλειψη των αρμονικών διαδοχών και μουσικής εξέλιξης, αν και μπορεί να ξενίζει, δημιουργεί ωστόσο μία αρμονική ατμόσφαιρα. Αυτή η μουσική στιγμή λοιπόν και οι «αποχρώσεις», θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει, ότι θυμίζουν την τεχνική των ιμπρεσιονιστών ζωγράφων, οι οποίοι την ίδια περίοδο ξεχώριζαν από το αντίστοιχο ακαδημαϊκό στυλ που επικρατούσε στη ζωγραφική, προσπαθώντας να εντυπώσουν μια χρονική στιγμή θολώνοντας τη φόρμα και χρησιμοποιώντας διαφορετικές εντάσεις του ίδιου χρώματος.

Από την άλλη, υπάρχουν κάποιοι που συνδέουν τη μουσική του Ντεμπυσσύ με ένα άλλο κίνημα της εποχής που επικράτησε κυρίως στην ποίηση, τον συμβολισμό. Ο ίδιος ο συνθέτης γνώριζε τον Γάλλο συμβολιστή ποιητή Μαλαρμέ και μελοποίησε αρκετά ποιήματα συμβολιστών, όπως ο Μπωντλαίρ και ο Βερλαίν. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά του έργα είναι το «Πρελούδιο στο απομεσήμερο ενός φαύνου», εμπνευσμένο από το σχεδόν ομώνυμο ποίημα του Μαλαρμέ. Ένα ορχηστρικό έργο που διέπεται από φαντασιακά και ονειρικά στοιχεία –κύρια χαρακτηριστικά του συμβολισμού- και ξεχωρίζει από την προγραμματική μουσική της εποχής.

εικόνα άρθρου (Μουσικοί πίνακες και ζωγραφιστές συνθέσεις)

Το 1909 συνεργάζεται με τον Ρώσο μαικήνα Ντιαγκίλεφ, ενώ την ίδια χρονιά ο Βάσλαβ Νιζίνσκι γράφει χορογραφίες για κάποια από τα έργα του και για το Πρελούδιο. Το 1915 ξανασυνεργάζεται με τον Ντιαγκίλεφ και γράφει το μπαλέτο ‘’Jeux’’ (Παιχνίδια), το οποίο σημειοδοτεί ακόμα περισσότερο την σημαντική και πρωτοποριακή του συμβολή στην τέχνη τα τελευταία χρόνια της ζωής του. 

εικόνα άρθρου (Μουσικοί πίνακες και ζωγραφιστές συνθέσεις)

Βασίλι Καντίνσκι (1866 – 1944), Ρώσος ζωγράφος και σχεδόν συνομήλικος του Ντεμπυσσύ, άργησε να δραστηριοποιηθεί, καθώς προτεραιότητα είχαν οι σπουδές του, χωρίς ποτέ όμως να παραμελεί και την καλλιτεχνική του μόρφωση. Στην ώριμη ηλικία των 30 χρονών ξεκίνησε την καλλιτεχνική του πορεία και από τότε έμεινε γνωστός ως ένας από τους πρωτοπόρους της πρωτοεμφανιζόμενης τότε αφηρημένης τέχνης.

εικόνα άρθρου (Μουσικοί πίνακες και ζωγραφιστές συνθέσεις)

Το 1892 έλαβε χώρα στη Μόσχα η πρώτη έκθεση Γάλλων ιμπρεσιονιστών και την ίδια χρονιά παρουσιάστηκε στο Βασιλικό Θέατρο της Μόσχας το έργο «Λόενγκριν» του Βάγκνερ. Τα δύο αυτά γεγονότα οιστρηλάτησαν το ανήσυχο καλλιτεχνικό πνεύμα του Καντίνσκι. Αν και σε προχωρημένη ηλικία, δεν δίστασε να δοκιμάσει τις δυνατότητές του. Υπήρξε συνιδρυτής πολλών καλλιτεχνικών ομάδων, με πιο γνωστή τον Γαλάζιο Καβαλάρη.

εικόνα άρθρου (Μουσικοί πίνακες και ζωγραφιστές συνθέσεις)

Το ρηξικέλευθο έργο του χαρακτηρίζεται από τις αφηρημένες συνθέσεις, τα έντονα καθαρά χρώματα που άλλοτε είναι συμπληρωματικά και άλλοτε αντιθετικά. Στους πίνακές του κυριαρχεί η νέα ανεικονική εικαστική εξέλιξη, βασικό μοτίβο των οποίων είναι γεωμετρικά σχήματα που φαίνεται να αιωρούνται στον κενό χώρο. Ο ίδιος ο ζωγράφος, επιδιώκοντας να συνδέσει το έργο του με τη μουσική, δίνει μουσικούς τίτλους στους πίνακες του, όπως «Σπουδή Σύνθεσης ΙΙ», «Σύνθεση ΙV», «Αυτοσχεδιασμός» κ.ά.

Ο ίδιος πίστευε ότι η δομή και το χρώμα τον οδηγούσαν σε μια «καθαρή ζωγραφική». Πίστευε ακόμα, πως η φόρμα και το χρώμα, ενώ υφίστανται ξεχωριστά, ταυτόχρονα βρίσκονται σε μία κοινή συνύπαρξη και δημιουργούν εν τέλει την εικόνα. Τα στοιχεία της μοναδικότητας και της ταυτόχρονης συνύπαρξης είναι που ο ζωγράφος είδε σαν κοινά του χαρακτηριστικά με τις μουσικές συνθέσεις του Ντεμπυσσύ. Και οι δύο συνθέτουν, ο ένας οπτικά και ο άλλος ακουστικά χρησιμοποιώντας τα βασικά συστατικά -ο καθένας της αντίστοιχης τέχνης- ως μονάδες που όμως εκ του αποτελέσματος δημιουργούν μία ακέραιη σύνθεση.

Και οι δύο αυτοί άντρες υπήρξαν πρωτοπόροι της εποχής τους. Στάθηκαν απέναντι στον ακαδημαϊσμό, επηρεάστηκαν από την ανατολίτικη τέχνη και φιλοσοφία και βρήκαν πρόσφορο έδαφος επικοινωνίας μέσα από άλλες μορφές τέχνης, που αν και φαινομενικά έμοιαζαν μη συγγενείς τελικά μπόρεσαν να εκφράσουν τις κοινές εσωτερικές τους ορμές. 

εικόνα άρθρου (Μουσικοί πίνακες και ζωγραφιστές συνθέσεις)

Άλλωστε ο Καντίνσκι, στην προσπάθεια του να αιτιολογήσει το πνευματικό στοιχείο στη ζωγραφική παρομοίωσε τα χρώματα με τα πλήκτρα, το μάτι με το σφυρί που χτυπάει τις χορδές του πιάνο και την ψυχή με το πιάνο καθεαυτό. Το χέρι του καλλιτέχνη είναι το χέρι που χτυπάει τα πλήκτρα και καταλήγει έτσι στο γεγονός ότι η αρμονία των χρωμάτων βασίζεται στο άγγιγμα της ανθρώπινης ψυχής. 

Κείμενα (Πηγές)

  • http://www.theguardian.com/artanddesign/2006/jun/24/art.art

Εικόνες (Πηγές)

  • https://stevenberryman.files.wordpress.com/2012/01/ex8.jpg
  • http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/64/Debussy's_chords_for_Guiraud.png
  • http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e5/Debussy_cathedrale_engloutie.png
  • http://media.guggenheim.org/content/arts_curriculum/masters/collections_kandinsky_l.jpg
  • https://3d-car-shows.com/wp-content/uploads/2012/12/Wassily_Kandinsky-painting.jpg
  • http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1a/BlaueReiter.jpg
  • http://www.russianartsalon.com/images/kandinsky-composition1.JPG
  • https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/originals/0b/05/7a/0b057abc9f0ea6db1ba0791999ddfd29.jpg
  • http://www.gol27.com/composition_blue_background.jpg
  • http://www.wassilykandinsky.net/images/works/114.jpg
  • http://www.public.gr/MEDIA/content_CustomProductCatalog/m4514114pp_gia-to-pnevmatiko-stin-tehni
εικόνα αρθρογράφου (Άννα Artatouille)

σχετικά με τον αρθρογράφο
Άννα Artatouille

Η ‘Αννα, είναι ένα μικρό ποντικάκι που η δίψα του για μάθηση το οδήγησε να σκάψει το δρόμο του από τη Λάρισα στη Θεσσαλονίκη για να σπουδάσει Ιστορία και Αρχαιολογία.Κάπως έτσι ερωτεύτηκε κεραυνοβόλα την Ιστορία της Τέχνης. Ακολουθώντας την ισχυρή της όσφρηση συνέχισε τις μεταπτυχιακές της σπουδές στη μουσειολογία. Σαν μικρό ποντίκι που είναι της αρέσει να ταξιδεύει υπογείως και να περιπλανιέται σε αίθουσες μουσείων με σκοπό να παρατηρεί εκθέματα και ανθρώπους, χωρίς να την αντιλαμβάνονται. Ανήκει στο γνωστό είδος Artatouille, που διακρίνεται για τηνπεριέργειά του και την ακατάληπτη ανάγκη να τα ξέρει όλα. Θέλει να έχει άποψη για οποιαδήποτε ταινία ή βιβλίο και γι’αυτό τα βράδια τρυπώνει σε βιβλιοθήκες και σινεμά. Αν το δείτε μπροστά σας, μην τρομάξετε, είναι αρκετά εξοικειωμένο με το ανθρώπινο είδος, δεν θα σας πειράξει.

Artcore magazine's footer