Άρθρα :: Ερεβοκτόνο Ρόδι articles :: selected column

επιλογή γλώσσας
choose language

Η Tracy Chapman κι η Κοινωνική Δικαιοσύνη

εικόνα εξωφύλλου άρθρου (Η Tracy Chapman κι η Κοινωνική Δικαιοσύνη)

Τυχαίνει λοιπόν την ώρα που γράφονται οι παρακάτω γραμμές να πληροφορούμαι το θάνατο της σπουδαίας Agnès Varda, μιας από τις περίλαμπρες ιέρειες του Γαλλικού Σινεμά (κι όχι μόνο της Nouvelle Vague όπως πολλοί θα γράψουν από αύριο).

Έφυγε λοιπόν το ιερό τοτέμ της δυτικής τέχνης, της γυναικείας έκφρασης και της εξύψωσης της ανθρώπινης υπόστασης. Έφυγε η χαλκέντερη δημιουργός, που πειραματίστηκε άοκνα πάνω στην εικαστική σύνθεση του σινεμά και το κοινωνικό εκτόπισμα της ιστορίας, και με μια απαράμιλλη πλαστουργική ευφυΐα κατασκεύασε ένα ολόκληρο σύμπαν εννοιών και συμβόλων που έθεσαν ένα νέο όριο στην κοινωνική και ηθική πραγματικότητα του σύγχρονου ανθρώπου. Τρυφερή, αγνή και πανέμορφη. Δυνατή και περήφανη βίωσε τον κινηματογράφο μέχρι τις τρομαχτικές εσχατιές του. Το γυναικείο κίνημα έχασε σήμερα μια πραγματική ποιήτρια. Μια διορατική ανατόμο του κόσμου και των ανθρώπων του. Κι απ’ αυτήν εδώ τη στήλη την τιμούμε βαθιά και αποτίουμε τον ελάχιστο φόρο τιμής στο έργο και στις ιδέες της. Με τα καθηλωτικά και λιγοστά της λόγια την αποχαιρετούμε: «Ακόμα παλεύω. Δεν ξέρω για πόσο μπορώ να αντέξω, αλλά ακόμα παλεύω σ’ αυτήν τη μάχη, που είναι να κάνεις ένα σινεμά ζωντανό κι όχι απλά να κάνεις μια ακόμα ταινία…».

εικόνα άρθρου (Η Tracy Chapman κι η Κοινωνική Δικαιοσύνη)

Η Agnès Varda

Κι έπειτα απ’ αυτήν τη μικρή, αποχαιρετιστήρια εισαγωγή επιστρέφουμε μετά από κάμποσο καιρό (ένα μεγάλο διάλειμμα για μένα) στα δικά μας. Ελπίζω να είστε όλοι όσο καλά γίνεται και να χαίρεστε τα σιγανά σκιρτήματα της άνοιξης. Εδώ στη Θεσσαλονίκη το απολαμβάνουμε βαθύτατα! Έκανα που λέτε τις προάλλες μια βόλτα στα παλαιοπωλεία της Θεσσαλονίκης, απολαμβάνοντας το ζεστό ήλιο των ημερών κι εξερευνώνταςτην ετερόκλητη πραμάτεια τους. Αναζητούσα κρυμμένους (και πάμφθηνους για να τα λέμε όλα) θησαυρούς. Ε, σε μια μικρή περιήγηση σ’ ένα από τα καταστήματα εκεί κάτω βρήκα ένα άθικτο βινύλιο της Tracy Chapman, το συμπαθητικό άλμπουμ “Matters of the Heart” του 1992, και το καπάρωσα στην ιλιγγιώδη τιμή του ενός ευρώ! Ε, ναι. Και με αφορμή αυτήν την υπέροχη αγορά αλλά και λόγω του γεγονότος πως η εξαιρετική αυτή καλλιτέχνιδα σβήνει αύριο, στις 30 του Μάρτη, τα 55 κεράκια στην τούρτα, αποφάσισα να της αφιερώσω λίγες γραμμές. Συνοδεία πάντα της Agnès Varda.

Ένα από τα φρικαλέα γεγονότα που όπως γνωρίζετε προξένησε αντιδράσεις αλλά και μου τράβηξε προσωπικά την προσοχή όσο καιρό έλειπα από τη στήλη αυτή, είναι η άποψη ενός επιτελικού στελέχους μεγάλης κομματικής παράταξης του τόπου, η οποία και δημοσιεύτηκε ανερυθρίαστα σε μεγάλο διαδικτυακό περιοδικό (πολυθεματικό μαγκαζίνο καλύτερα). Πως δήθεν λέει η κοινωνική δικαιοσύνη και η μεταλαμπάδευσή της δίψας για ισότητα είναι επικινδυνότερες από τον φασισμό. Δεν θα ασχοληθώ βέβαια καθόλου με φαιδρές μικρόνοιες αυτού του είδους. Αλλά θα κάνω μια μικρή αναφορά σε όσα έγραφε με απαράμιλλη ενάργεια πριν από 25 ολόκληρα χρόνια η θαυμάσια και εξέχουσα Tracy Chapman. Η διαπρύσια φεμινίστρια και υπέρμαχος των ανθρώπινων δικαιωμάτων λοιπόν, η Αφροαμερικανίδα αγωνίστρια που στάθηκε όσο λίγοι καλλιτέχνες δίπλα στις μειονοτικές κι ανυπεράσπιστες ομάδες αυτού του κόσμου, έγραφε στο τραγούδι της “So” τους ακόλουθους, κατάφωτους και μαγευτικούς στίχους: “So you make a little money/ οff of somebody else's sweat./ So some people starve a little/ while you get fat”.

εικόνα άρθρου (Η Tracy Chapman κι η Κοινωνική Δικαιοσύνη)

Μήπως χρειάζεται λέτε να δώσουμε ένα καλύτερο ορισμό για το νόημα και τις προεκτάσεις της κοινωνικής δικαιοσύνης πέρα απ’ αυτόν που δίνει η υψηλή τέχνη; Πρέπει να προσθέσουμε το οτιδήποτε πάνω από το φως αυτών των στίχων που διαλύουν με τέτοια ασυγκράτητη δύναμη ακόμα και το πιο πηχτό σκοτάδι; Μάλλον όχι. Μόνο ένα χρόνια πολλά κι ένα μικρό ευχαριστώ στη σπουδαία, τη θεόρατη Tracy Chapman αρκεί. Και κάτι με σπρώχνει να κολλήσω, ακριβώς πάνω στο ίδιο μοτίβο, λίγες κλασσικές σκέψεις του Steinbeck από τα «Σταφύλια της Οργής»(που επιτέλους το διάβασα ολόκληρο μετά από πολλές αναβολές). Κι αυτές οι σκέψεις δεν είναι ούτε καν 25 ετών, αλλά πολλών πολλών δεκαετιών (αχ καημένη Ελλάδα!)

εικόνα άρθρου (Η Tracy Chapman κι η Κοινωνική Δικαιοσύνη)

Σκηνή από το αριστούργημα του John Ford “Grapes of Wrath” (1940), την κινηματογραφική μεταφορά του μνημειώδους έργου του John Steinbeck

«Η Δύση πανικοβλήθηκε όταν πλήθυναν οι μετανάστες πάνω στις δημοσιές. Όσοι είχαν περιουσία, φοβήθηκαν για την περιουσία τους. Άνθρωποι που δεν ήξεραν από πείνα γιατί χόρτασαν εις βάρος των άλλων, έβλεπαν τώρα την πείνα μέσα στα μάτια των πεινασμένων. Άνθρωποι που δεν είχαν τίποτα να επιθυμήσουν εντατικά γιατί ότι επιθυμούσαν το αποκτούσαν από άλλους, έβλεπαν τώρα τη φλόγα της επιθυμίας μέσα στα μάτια του μετανάστη. Οι άνθρωποι που ζούσαν στις πόλεις και στα όμορφα περίχωρα μαζεύτηκαν για ν’ αμυνθούν· κι όπως κάνει πάντα ο άνθρωπος πριν αρχίσει έναν πόλεμο, έπειθαν τους εαυτούς τους πως αυτοί είναι οι καλοί και πως ο εισβολέας είναι ο κακός. Είπαν: Αυτοί οι αναθεματισμένοι είναι βρώμικοι κι αμόρφωτοι. Έκφυλοι, δοσμένοι στην ακολασία. Αυτοί οι αναθεματισμένοι είναι κλέφτες. Θα κλέψουν ό,τι λάχει. Δεν έχουν καμιά αντίληψη για τα δικαιώματα της ιδιοκτησίας. Και το τελευταίο αυτό ήταν αλήθεια – γιατί πώς μπορεί ένας άνθρωπος δίχως καμία περιουσία, αφού άλλοι έχτισαν περιουσίες πάνω στη δική του, να ξέρει τον καημό της ιδιοκτησίας;…» 

Αντίο Agnès Varda. Χρόνια πολλά Tracy Chapman. 

βενσερέμος κι εις το επανιδείν

εικόνα αρθρογράφου (Γιώργος Κοκτσίδης)

σχετικά με τον αρθρογράφο
Γιώργος Κοκτσίδης

Γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη και σπουδάζω Ιατρική. Μεγαλώνοντας κι έχοντας πάντα μια ηλικία κάπως διαφορετική απ' τη δική μου, κατά τρόπο εντελώς παράδοξο, συνήθισα περισσότερο να γράφω παρά να μιλάω. Η αγάπη μου για τον κινηματογράφο βρίσκεται κυρίως στην coca-cola και τα popcorn των Village Cinemas κι όπως για κάθε παιδί τ' όνειρό μου έμεινε για πάντα καρφωμένο στον Gandalf και τον James Bond. Έμαθα ν' αγαπώ τον σκανδιναβικό κινηματογράφο και παρασύρθηκα στο film noir των Αμερικανών. Μοναδικό μου δόγμα είναι μάλλον εκείνο του Λειβαδίτη, να πιστεύω στο απίστευτο που είναι και η πιο αληθινή μας ιστορία. Γιατί καλώς ή κακώς, ο κόσμος μας είναι αυτός του κινηματογράφου, και πίσω απ' τον Woody Allen ας παραδεχτούμε ότι τίποτα δεν είναι ψεύτικο αν «χρειάζεσαι τ' αυγά».

Artcore magazine's footer