Άρθρα :: ARC Attack articles :: arc attack

επιλογή γλώσσας
choose language

10.06
2015

It's Bauhaus, baby!

εικόνα εξωφύλλου άρθρου (It's Bauhaus, baby!)

Ίσως να έχεις ακούσει τη λέξη Bauhaus (Μπάουχαους) από την ομώνυμη γκόθικ μπάντα των 80s, αναρωτήθηκες όμως από πού πήραν το όνομα και τι σημαίνει; To Bauhaus ήταν η ανώτατη σχολή δημιουργίας, μια γερμανική, πρωτοποριακή, αρχιτεκτονική και καλλιτεχνική σχολή στις αρχές του 20ού αιώνα που επηρέασε και συνεχίζει να επηρεάζει το μοντέρνο σχέδιο ακόμη και σήμερα. Το όνομα προέρχεται από την αντιστροφή της γερμανικής λέξης hausbau που σημαίνει «οικοδόμηση».

εικόνα άρθρου (It's Bauhaus, baby!)

Όλα ξεκίνησαν το 1919, όταν ο αρχιτέκτονας Walter Gropius ίδρυσε τη σχολή στην Βαϊμάρη της Γερμανίας που έφερε την επανάσταση στον χώρο της αρχιτεκτονικής και του σχεδίου. Το Bauhaus ήταν ριζοσπαστικό και δεκαετίες μπροστά από την εποχή του. Ο Gropius ήθελε να «παντρέψει» την τέχνη με την τεχνική, την θεωρία με την πρακτική, ώστε ο αρχιτέκτονας-καλλιτέχνης να είναι ολοκληρωμένος και να διαθέτει τα εφόδια να συνδυάζει την τέχνη με την εφαρμοσμένη επιστήμη. Στόχος, η ολοκληρωμένη δημιουργία, αφού πρώτα θα έχει εξαλειφθεί το χάσμα ανάμεσα στον καλλιτέχνη και τον τεχνίτη που πραγματοποιεί τις ιδέες του πρώτου. Ο Gropius ήταν υπέρ της ομαδικής εργασίας, υποστήριζε οτι η συνεργασία των τεχνών που σχετίζονται με την αρχιτεκτονική (ζωγραφική, κεραμική, επιπλοποιία κτλ.) θα έφερναν ένα αρμονικά «δεμένο» και αισθητικά όμορφο αποτέλεσμα. Χαρακτηριστικά στο μανιφέστο της σχολής αναφέρεται «...θέλουμε μια καινούρια ένωση χειροτεχνών, που δεν θα έχουν την ταξική περηφάνια που δημιουργεί ένα υπεροπτικό τοίχος ανάμεσα στους χειροτέχνες και τους καλλιτέχνες...» και «...ελάτε να οραματιστούμε το οικοδόμημα του μέλλοντος όπου θα συνδυάζει την αρχιτεκτονική, γλυπτική και ζωγραφική σε μια ενιαία φόρμα...».

εικόνα άρθρου (It's Bauhaus, baby!)

Με βάση τα γραφόμενα στο μανιφέστο, θεσπίζεται ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα -για την εποχή του- όπου περιλαμβάνει διπλή διδασκαλία για κάθε μάθημα, θεωρητική και πρακτική, με καθηγητές που ο ένας είναι θεωρητικός και ο άλλος «μάστορας». Με αυτόν τον τρόπο, ο φοιτητής αποκτά γνώσεις και εμπειρίες και στα δύο επίπεδα, διαμορφώνοντας πιο εύκολα τις κλίσεις του, που θα του επιτρέψουν στο μέλλον -ανεξάρτητα από την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει (θεωρητική ή πρακτική)- να έχει μια πιο ολοκληρωμένη γνώση και σχέση με αυτό που σπούδασε. Οι δάσκαλοι της σχολής ήταν η αφρόκρεμα του Μοντερνισμού και όχι μόνο, ανάμεσά τους ο Ρώσος ζωγράφος Wassily Kandinsky, που θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες του 20ού αιώνα και πρωτοπόρος της αφηρημένης τέχνης. Το 1925, το Bauhaus μεταφέρεται από την Βαϊμάρη στο Dessau, όπου κατασκευάζεται το συγκρότημα που θα το στεγάσει, σχεδιασμένο από τον Gropius. 

Το συγκρότημα της σχολής -σχεδιασμένο από τον Gropius- είναι κατασκευασμένο σύμφωνα με τις βασικές αρχές του Bauhaus: λειτουργικότητα, λιτότητα και χρηστικότητα. Αποτελείται από τρεις κύριες πτέρυγες με χώρους διδασκαλίας, εργαστήρια και κατοικίες που διαθέτουν άμεση πρόσβαση σε χώρους διοικήσεως και ψυχαγωγίας. Τα υλικά δομής είναι γυαλί, μπετόν, χάλυβας με αρχιτεκτονικές εκφράσεις, όπως η διαφάνεια στο κτίριο, η επίπεδη στέγη, curtain-wall, αιώρηση, που θα γίνουν μετέπειτα πρότυπο για παρόμοια κτίρια σε Αμερική και Ευρώπη.

Επίσης, το Bauhaus ήταν υπέρ του βιομηχανικού σχεδιασμού και της αναβάθμισης των προϊόντων μαζικής παραγωγής (οικοσυσκευές, έπιπλα κτλ.). Ο Gropius θεωρούσε τη μηχανή τελειοποίηση του εργαλείου σε αντίθεση με τον Morris και τους καλλιτέχνες της Art Nouveau· με την διαφορά ότι η μηχανή θα υπηρετήσει τις ιδέες του σχεδιαστή, ώστε αυτός να δημιουργήσει κάτι χρήσιμο και λειτουργικό για τον άνθρωπο και όχι ο σχεδιαστής-καλλιτέχνης να γίνει άλλο ένα γρανάζι στη μαζική βιομηχανοποίηση προς τέρψιν του αδηφάγου καταναλωτή και βιομήχανου. Κάθε διακοσμητικό στοιχείο ήταν περιττό, αφού θεωρούν ότι τα ίδια τα υλικά έχουν την δική τους διακοσμητική αξία και ικανότητα. Τα πάντα μέσα στην κατοικία έπρεπε να βρίσκονται σε αρμονία μεταξύ τους, από τις περίφημες καρέκλες Bauhaus και τα πόμολα στις πόρτες (ο Gropius είχε σχεδιάσει και πόμολα) μέχρι την εξωτερική αισθητική του κτιρίου. 

To 1928 o Gropius παραιτείται, φεύγει στην Αμερική και μετέπειτα σχεδιάζει πολλά κτίρια σε όλο τον κόσμο... ένα απ' αυτά είναι το κτίριο της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα. Την θέση του στην διεύθυνση της σχολής πήρε ο Ελβετός αρχιτέκτονας Hannes Meyer μέχρι το 1930, όταν και τον αντικαθιστά ο θρυλικός αρχιτέκτονας Mies van der Rohe. To Bauhaus μεταφέρεται το 1932 στο Βερολίνο και παύει η λειτουργία του το 1933, κάτω από τις πιέσεις του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος, καθώς πίστευαν ότι ήταν μέτωπο κομμουνιστών, επειδή πολλοί Ρώσοι αναμίχθηκαν με τη σχολή. 

Η σχολή είχε παγκόσμιο αντίκτυπο στην αρχιτεκτονική και στον σχεδιασμό προϊόντων που λίγες το έχουν καταφέρει σε τόσο μεγάλο βαθμό. Ακόμη και σήμερα, άμα κοιτάξουμε στο σπίτι μας, ίσως να βρούμε κάτι με την υπογραφή του Bauhaus, από τις πολυθρόνες και τα φωτιστικά μας, μέχρι τις γεωμετρικές φόρμες της οικοδομής μας. Για τους αρχιτέκτονες του Bauhaus, το κτίριο δεν ήταν κάτι νεκρό, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός, ένα έργο τέχνης.

Κείμενα (Πηγές)

  • Επίτομη Ιστορία της Αρχιτεκτονικής, Γεωργίου Π. Λάββα, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2002
  • www.wikipedia.com/bauhaus
  • www.bauhaus-archiv.de
εικόνα αρθρογράφου (Κώστας Σπάσης)

σχετικά με τον αρθρογράφο
Κώστας Σπάσης

Γεννήθηκε τον Μάρτη του '89 στην Θεσσαλονίκη και μεγάλωσε στο Σιδηρόκαστρο Σερρών από το οποίο κατάγεται. Έχει δυσανεξία στους δήθεν και τους αριβίστες και ανήκει στους ''μουτζαχεντίν'' των Καλών Τεχνών. Μεγάλες του αγάπες η Ιστορία, η φωτογραφία και η... ορειβασία. Ίσως τον πετύχεις σε κάποιο βουνό την ώρα που αιχμαλωτίζει το φώς της άγριας φύσης στον φακό του.

Artcore magazine's footer